1 اهمیت محیط سازمانی برای بقای سازمان

آنچه بیش از هر چیز بقای یک سیستم باز و از جمله سازمان را تهدید می کند عدم انطباق با محیط و نادیده گرفتن تغییرات آن است. براساس تئوری سیستم ها همه سازمانها سیستم های بازی هستند که تنها از طریق تعامل موفق و مداوم با محیط خارجی می توانند به بقای خود ادامه دهند اما تنها توجه به محیط خارجی کافی نیست، بلکه هر اقدام سازمان نتیجه جمع آوری و تفسیر اطلاعات از محیط است و ازطرفی هر حرکت سازمانی منجر به بروز تغییراتی در محیط می شود. بنابراین چرخه ای ازتطبیق با محیط، جمع آوری اطلاعات از محیط، تفسیر و تطبیق دوباره با محیط شکل می گیرد. پیامد طبیعی عدم توفیق سازمانها در پاسخگویی به محیط به خطر افتادن بقای سازمانها و نزدیک شدن آنها به افول بوده است (عطافر و مهدیه نجف آبادی، 1392).

بنابراین نتیجه می گیریم محیط تعاملی سازمانها و از جمله دانشگاهها به عنوان یکی از سازمانهای مهم و اثر گذار در جامعه می تواند تاثیر زیادی بر موفقیت آنها داشته باشد. پس شناخت دقیق شرایط محیطی و پاسخگویی متناسب به آن می تواند بقای یک سازمان را تضمین کند. دانشگاهها برای پاسخ به اقتضائات محیط و اثربخشی در شرایط متحول امروزی باید بتوانندخود را به طور مستمر و به نحو اثربخشی باز آفرینی کنند تا بتوانند به بقای معنادار در محیط دست پیدا کنند (ترک زاده، 1388)، به علاوه شرایط محیطی، چالشهای درونی و بیرونی بسیاری را برای آموزش عالی پدید آورده است. واکنش آموزش عالی به شرایط و اقتضائات محیطی و چالشها و نیازهای ناشی از آن، به توان سیستم آموزش عالی در متحول سازی خود و خلق تغییر بستگی دارد. در حقیقت آموزش عالی اگر می خواهد از تغییرات عظیم و سریع محیطی عقب نماند و کارآمدی، معناداری و استمرار بقای خود را از دست ندهد باید در خود و محیطش، تغییرات قصد شده، هدفمند و معنادار بیافریند (ترک زاده 1387).

مطلب مشابه :  شرایط لازم جهت استفاده حداکثر از قدرت تصور

 

 

2-3-2 محیط و انواع آن

منظور از محیط، مجموعه عواملی است که بر هدف و عملکرد نظام اثر تعیین کننده ای دارد ولی نظام بر آن کنترل چندانی ندارد. دسته بندی های مختلفی ار محیط صورت گرفته از جمله: در تحلیل راهبردی، محیط به دو دسته زمینه ای (کلان) و تعاملی (اختصاصی) تقسیم می شود. منظور از محیط زمینه ای آن است که بر سیستم تاثیر می گذارد و یا از آن تاثیر می پذیرد، اما سیستم مذکور هیچ کنترلی بر آن ندارد یا نفوذ بسیار کمی در آن دارد. عوامل مربوط به این محیط در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جغرافیایی، سیاسی، حقوقی، فناوری شناسایی و تحلیل می شوند. محیط تعاملی نیز افراد، گروه ها، سیستم ها و سازمان هایی را در بر می گیرد که سیستم مستقیما با آنها ارتباط دارد. عوامل مربوط به این محیط به این محیط بر حسب موضوع و ارتباط مستقیمی که با آن می یابند شناسایی و سپس تحلیل می شوند. عوامل محیطی (بیرونی) ممکن است متضمن فرصت ها یا تهدیدهایی برای تحقق مطلوبیت راهبردی ترسیم شده باشند. فرصت به معنای وجود زمینه یا شانس مطلوبی در محیط برای انجام کاری یا تحقق چیزی است که سیستم از طریق بهره برداری از آن می تواند به نتایج یا عواید قابل توجهی در راستای تحقق مطلوبیت های راهبردی خویش دست یابد. در مقابل، تهدید برآیند وضعیتی است که عوامل و شرایط محیط بر خلاف خواسته و خارج از کنترل عمل می کنند و از این حیث، روند امور مطلوب نیست و احتمال آشفتگی، خطر یا زیان در زمینه تحقق مطلوبیت های راهبردی تعیین شده در ارتباط با نظام اطلاعات سیستم مورد نظر وجود دارد (ترک زاده، 1388).

مطلب مشابه :  چاره ناخن جویدن کودکان چیه؛ ۸ راه حل موثر واسه ترک این عادت

کردنائیچ و مشبکی( 1381) نیز محیط را همین گونه دسته بندی کرده اند:

– محیط عمومی: تمام شرایطی که بر سازمان تاثیر داشته ولی وابستگی آنها نسبت به سازمان واضح و روشن نیست و شامل عوامل اقتصادی، سیاسی_ حقوقی، اجتماعی_ فرهنگی و تکنولوژیک است.

– محیط اختصاصی: بخشی از محیط سازمان است که به طور مستقیم با سازمان در ارتباط قرار می گیرد، این محیط نوعا شامل مشتریان، تامین کنندگان، رقبا، بازار کار، اتحادیه های کارگری و اعتبتر دهندگان است .