دانلود پایان نامه

در سال 1993 گردشگری پایدار را گردشگری تعریف کرده است که بتواند در یک محیط در یک زمان نامحدود ادامه یابد و از نظر انسانی و فیزیکی به محیط زیست صدمه نزند؛ همچنین تا بدان حد باشد که به توسعه سایر فعالیت ها و فرایند های اجتماعی لطمه ای وارد نیاورد ( باتلر، 1980، 29).
سازمان جهانی گردشگری نیز گردشگری پایدار را چنین تعریف می کند:
” گردشگری پایدار نیازهای گردشگران زمان حال و جوامع میزبان را بر آورده می کند و در عین حال فرصت ها را برای آینده توسعه می دهد و منابع را به گونه ای مورد استفاده قرار می دهد که همزمان با حفظ ارزش های فرهنگی، فرایندهای اکولوژیکی، تنوع زیستی و سیستم های پشتیبان حیات به نیازهای اقتصادی، اجتماعی و زیبایی شناختی پاسخ داده شود” (UNEP77/UNWTO,2002).
3- 2 اصول گردشگری پایدار
برخی از اصول گردشگری پایدار از این قرارند( جاکوبز، 1995،13) :
مشارکت:
ساکنان یک سرزمین باید در تعیین آرمان بلند مدت توریسم ، تعیین هدفها و استراتژی های توسعه توریسم مشارکت داشته و در مدیریت، اجرای راهبردها و عملیات مربوط به زیرساخت ها مشارکت فعال داشته باشند.

حضور ذینفع ها:
در فرایند توسعه گردشگری بایستی کلیه گروه ها و ذینفع ها در ارائه اطلاعات، فرایندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری شرکت کنند. NGO ها یا گروه های غیر دولتی، گروه های داوطلب، دفاتر و انجمن های توریستی و تمامی طرفهایی که در گردشگری سهیم هستند.

ایجاد اشتغال برای افراد محلی:
توسعه گردشگری پایدار باید برای ساکنان بومی اشتغال ایجاد کند. در واقع تأمین مشاغل مناسب برای افراد محلی باید جزء جدا نشدنی از هر برنامه توسعه توریسم باشد. برای مثال ساخت زیرساخت هایی مانند هتل، رستوران، مغازه صنالع دستی و غیره می تواند فرصت های اشتغال مناسبی برای افراد بومی فراهم کند. در این زمینه نیاز به آموزش مردم محلی و دسترسی به اعتبارات برای کارآفرینان محلی است.

اعتبارات بازرگانی
مؤسسه های توریستی مجلی باید بین خود ارتباط برقرار کنند و مطمئن شوند که در آمدهای گردشگری در داخل محل مصرف می شوند. و نه اینکه به خارج از منطقه فرستاده شده، صرف وارد کردن کالا و خدمات برای توریست ها بشود. تأمین کنندگان کالاها و خدمات محلی بایستی مانع صرف در آمدهای توریستی برای کالاهای وارداتی شوند ( جیمسون78، 2003، 14).

پایداری منابع:
در گردشگری پایدار باید به برابری نسل ها توجه شود و هزینه ها و منافع گردشگری باید بین نسل های فعلی و آتی به طور برابر توزیع شود، همچنین باید از اقداماتی که باعث از بین رفتن منابع می شود، جلوگیری کرد.

هماهنگی در هدف ها:
باید بین نیازهای گردشگران، مکان توریستی و جامعه محلی هماهنگی برقرار شود. این هماهنگی با پشتیبانی و حمایت مردم و ایجاد توازن بین هدفهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی و درک ضرورت همکاری بین دولت، جامعه میزبان ، دست اندکاران صنعت گردشگری و تشکّل های غیر دولتی که برای حفاظت از محیط زیست تلاش می کنند، حاصل شود.

همکاری
به دلیل اینکه بین جذابیت های محلی، دست اندرکاران صنعت گردشگری و دارندگان کسب و کارهای مرتبط ارتباط متقابل برقرار است و کیفیت کار هر یک بر دیگری اثر می گذارد، باید بین این سه همکاری برقرار شود.

ظرفیت تحمل:
ظرفیت تحمل مکان های توریستی که شامل محدودیت های فیزیکی، طبیعی، اجتماعی و فرهنگی است باید حتما ارزیابی شود و توسعه با محدودیت های مزبور سازگار باشد. لازم است به طور مرتب ارزیابی های دوره ای صورت بگیرد و تعدیل های لازم و ضروری اعمال شود.

نظارت و پشتیبانی:
دستورالعمل ها و راهنمایی هایی باید برای عملیات گردشگری از جمله ارزیابی اثرات گردشگری تهیه شود. راهکارهای عملیاتی گردشگری باید در سطوح ملی، منطقه ای و محلی تنظیم گردد و شاخص ها و مؤلفه های مربوط به ارزیابی اثرات و میزان پیشرفت کار پروژه های گردشگری، تهیه شده و راهبردهای حفاظت و مراقبت از منابع گردشگری تعیین و اجرا شود.

پاسخگویی:
استفاده از منابع عمومی مثل آب و هوا و زمین باید با پاسخگویی از جانب استفاده کنندگان همراه باشد تا اطمینان حاصل شود که این منابع حیاتی مورد سوء استفاده قرار نمی گیرند.
آموزش:
توسعه گردشگری پایدار مستلزم ارائه برنامه های آموزشی مناسبی است که به اصلاح شناخت ها و درک های مردم انجامیده، فعالیت گردشگری را توسعه و گسترش دهد و مهارت های فنی و حرفه ای مرتبط با گردشگری را به ویژه در مردم کم در آمد جامعه افزایش دهد.

حفظ هویت:
تحقق گردشگری پایدار مستلزم کشف فعالیت ها و اقداماتی است که به کاهش فقر، تقویت جایگاه سرزمین و حفظ هویت ملی بیانجامد و برای انجام این منظور بایستی گردشگری کیفی را توسعه داد و در عین حال هم به تأمین رضایت گردشگران و هم با سایر اصول پایداری توجه کرد (همان، ص 15)
امروز پایداری به نحو گسترده ای به عنوان رویکردی بنیادین، برای هر نوع از توسعه از جمله توسعه گردشگری پذیرفته شده و در مباحث مدیریتی و محیطی، گردشگری پایدار به عنوان مفهومی نو ، برای مقابله با آثار مخرب توسعه گردشگری مطرح است (کوسیس79، 2000، 484) .
به این ترتیب، مفهوم گردشگری پایدار ابعاد اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و زیست محیطی را در بر می گیرد، اما همواره بر محیط زیست تأکید می کند.
در این راستا، سازمان جهانی گردشگری، توسعه گردشگری پایدار را شامل کیفیت زندگی برای جامعه میزبان، رضا
یت گردشگران، حفظ محیط زیست و منابع انسانی و اجتماعی مورد استفاده در فرایند گردشگری می داند( الوانی، 1385، 108).

مطلب مشابه :  منابع تحقیق با موضوعپردازش اطلاعات

3 – 2 ابعاد گردشگری پایدار
گردشگری پایدار دارای ابعاد مختلف زیست محیطی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است که بعد از کنفرانس ریو در سال 1992 و همرام با موج سوم توسعه گردشگری رهیافت نوینی برای آن مطرح شد.

پایداری زیست محیطی: شرایط پایداری زیست محیطی باید به طور جدی مطرح شود گسترش صنعت گردشگری باید منجر به ایجاد تغییرات نامطلوب در اکوسیستم نشده و توسعه با بقای محیط زیست، تنوع زیستی و منابع زیستی همراه شود. ” محاسبه ظرفیت تحمل”80 یکی از ارزش های پایداری زیست محیطی است. این نوع پایداری دارای ابعادی مانند پایداری منابع اکوسیستم، تأثیرات عمومی محیطی و مدیریت سایت های محیطی است که هر یک دارای زیرشاخص های ترکیبی متعددی است.

پایداری اجتماعی: این پایداری اشاره به توانایی یک اجتماع ، اعم از محلی یا ملی برای پذیرش بازدید کنندگان در دوره های زمانی کوتاه یا بلند دارد، به گونه ای که هیچ گونه ناهماهنگی و تضادی در ساخت اجتماعی جامعه به وجود نیاید و یا به حداقل ممکن کاهش یابد. از اثرات منفی گردشگری در این بخش می توان به دسته بندی ها و اختلافات بین افراد دارای نفع در گردشگری و کسانی که در حاشیه قرار دارند اشاره کرد. تعیین ظرفیت تحمل اجتماعی نیز از روش های کاهش اثرات منفی این نوع از پایداری است. این شاخص ها از زیر شاخص هایی مانند رعایت حقوق انسانی، بهبود کیفیت زندگی و حفاظت از الگوهای اجتماعی و فرهنگی تشکیل شده است.

پایداری فرهنگی: پایداری فرهنگی به ثبات یا سازگاری در چارچوب شاخص های فرهنگی یک جامعه در برابر اثرات فرهنگی به جا مانده از گردشگران و در مقابل فشار حاصل از آنچه که فرهنگ گردشگر نامیده می شود، اشاره دارد ( توانایی مردم برای حفظ یا انطباق عناصر فرهنگی خود) شاید جوامع با وجود اثر تغییراتی که با ورود گردشگران ایجاد می شود، قادر به تداوم ایفای نقش هماهنگ و توافق اجتماعی باشند. ولی آداب، مناسبات، سبک زندگی، رسوم و سنت ها همه زمینه هایی هستند که می تواند با ورود گردشگران ( با فرهنگ ها و آداب و رسوم متفاوت) تغییر کند . کنترل اثرات زیان بار، تأکید به رفتار مسؤلانه گردشگران و جلوگیری از تخریب فرهنگی محلی، عناصر اصلی پایداری فرهنگی گردشگری است.
پایداری اقتصادی : در گذشته شرایط پایداری اقتصادی، به عنوان مهمترین موضوع توسعه پایدار مطرح بود. پایداری در این زمینه اشاره به سطح بهره مندی اقتصادی از فعالیت ها، تأمین هزینه حاصل از حضور گردشگران و کاهش اثرات حضور آنها اشاره دارد و از طرف دیگر، هزینه های اقتصادی پرداخت شده از سوی گردشگران باید از نظر اقتصادی نسبت به عرضه کالادر بازار مقرون به صرفه باشد تا بتواند رضایت آنها را از راه فراهم آوردن رفاه و جذابیت های لازم تأمین کند. زیر شاخص های این بعد عبارت اند از: عدالت و رفاه اقتصادی، ثبات اقتصادی و کیفیت فراورده ها و خدمات گردشگری که پایداری ساختار تولید و خدمات گردشگری را رقم می زنند. نکته مهم این است که بدون توجه به این که چه مقدار خسارت ممکن است از نظر فرهنگی، اجتماعی و زیست محیطی به وجود آید، پایداری در صورتی قابل قبول است که سودمندی اقتصادی طرح آنقدر زیاد باشد که هزینه ها را جبران کند. پایداری اقتصادی، رقیب دیگر جنبه های پایداری نیست، بلکه می تواند به عنوان شرط بسیار مهمی مورد توجه قرار بگیرد ( رضوانی، 1387، 125-122)
پایداری نهادی و مدیریتی: اولویت در این بعد بیشتر مربوط به بحث های مشارکتی و تصمیم گیری است و از زیر شاخص های مهم آن می توان یکی به مشارکت ( کنترل محلی که با گویه هایی مانند مشارکت در برنامه ریزی، تصمیم گیری، اجرا و بهره برداری سنجیده شده ) و دیگری ظرفیت نهادی ( که دربستر دسترسی به اطلاعات و ارتباطات ساختاری نهادی جامعه محلی مقصد گردشگری است) اشاره کرد. فراموشی این بعد یکی از کمبود های مدیریت اجرای توسعه پایدار اجتماعی است.
بر اساس مدل ابعاد توسعه پایدار گردشگری (شکل 4-2) بدون یک محیط سالم، سلامتی اجتماعی و اقتصادی نمی تواند پایدار باشد و بدون یک اقتصاد سالم، منابع و توانمندی های لازم برای حفاظت، ارتقاء و احیاء و بازسازی محیطی و پیشرفت اجتماعی وجود نخواهد داشت. تحقق کامل توسعه پایدار گردشگری، منوط به این است که در تمامی جنبه های عملیاتی و اصولی، توسعه پایدار گردشگری در سطح مقصد به کار گرفته شود. در نتیجه رفاه سیستم طبیعی و انسانی به صورت توأمان تضمین شده و از توسعه یکپارچه و پایدار اقتصادی، محیطی و اجتماعی گردشگری پایدار اطمینان حاصل می شود. در این زمینه میتان81(2001) اظهار کرد که اگر مردم و فرهنگ آنها ، کالاهایی برای گردشگری هستند در این صورت آنها هم باید به صورت منطقی حفظ شوند. بنابراین توسعه پایدار را می توان به ابعاد سه گانه تقسیم کرد : ابعاد محیطی (طبیعی و ساخته شده)، ابعاد اقتصادی ( اجتماع محلی و کسب و کار) و ابعاد اجتماعی (میزبان و بازدیدکننده) (رضوانی، 1387 ،121)
4-2-رابطه توسعه پایدار گردشگری و سرمایه اجتماعی
با کاهش صنایع سنتی روستایی مانند کشاورزی، استخراج معدن، جنگلبانی در طی سه دهه گذشته، بسیاری از جوامع روستایی نیازمند اشکال جایگزین برای تقویت پایه های اقتصادی خود شدند ( ریدر و براون، 2005)82 . بنابراین جوامع روستایی در پی یافتن صنایعی برای تقویت و متنوع ساختن اقتصاد خود شدند. گردشگری روستایی به عنوان یکی ا
ز اولین صنایعی که می تواند به تنوع اقتصادی جوامع محلی کمک کند شناخته شد ( دیوییس و مورایس، 2004)83.
توسعه گردشگری همواره با آسیب رساندن به محیط زیست همراه بوده است و این تخریب ها می تواند منجر به از دست دادن منابع شود ( کوسیس ، 2000) و سبب تضاد منافع بین ذینفعان مختلف شود ( کووان و ایکان، 2005)84. در ایالت متحده و سایر کشور های توسعه یافته اگر چه وابستگی و ارتباط بین جوامع مختلف روستایی تقویت شده است، استقلال و انسجام جوامع روستایی ، تضعیف شده است. . به عنوان نتیجه توجه به از دست دادن شغل و از دست دادن سرمایه اجتماعی به عنوان یک مسئله مهم (فلورا و همکاران، 1992) پدید آمده است.
در بستر توسعه، سرمایه اجتماعی به طور کلی متشکل از سه ویژگی است: اعتماد، روابط متقابل، و همکاری (فلورا، 1998). هنگامی که این سه عنصر در جوامع قوی باشند، ساکنان جامعه به احتمال زیادتر بیشتر قادر به استفاده از فرصت های اقتصادی، جامعه سازی، افزایش ظرفیت هستند. هوانگ و استوارت (1996). نشان داده اند که توسعه ممکن است روابط بین ساکنان با یکدیگر و یا با جامعه میزبان را تحت تاثیر قرار دهد. بخش قابل توجهی از ادبیات توسعه اجتماعی گردشگری حاکی از آن است که مشارکت ذینفعان و برنامه ریزی مبتنی بر جامعه باید در مراحل اولیه ی توسعه گردشگری گنجانده شود .
رابسون و رابسون85 (1996) بیان کرده اند که زمانی که ساکنان جامعه در فرایند برنامه ریزی مشارکت کنند، توسعه گردشگری به شکل مناسب توسط جامعه محلی پذیرفته می شود همه ی مطالعات نشان می دهند که سرمایه اجتماعی توسعه گردشگری را تحت تاثیر قرار می دهد .
پژوهش های ( چویی و سیراکایا، 2005)86 نشان می دهد که حسن انجام کار و همکاری ساکنان در جامعه میزبان از اولین اجزای اساسی توسعه پایدار هستند. و در طی زمان تجربیات نشان داده است که بدون همکاری، حمایت و مشارکت جامعه محلی نمی توان صنعت پایدار گردشگری را ایجاد کرد ( چوو و جمال، 2009)87.
در طی یک پژوهش کمی کیم و کو88 (2008)، بیان کردند که توسعه گردشگری روستایی سرمایه اجتماعی ساکنان را اقزایش می دهد.
سرمایه اجتماعی خصوصاً به این علت مهم است که ” اعتماد و عمل متقابل ، همکاری را از طریق کاهش هزینه های معامله افزایش می دهد چرا که افراد مجبور نیستند هزینه هایی را برای نظارت بر رفتار دیگران انجام دهند و به جای آن به ایجاد اعتماد برای انجام کارهای جمعی و گروهی می پردازند ( جونز، 2005، 370).
جانسون و همکاران89 (2003) بیان کردند که اگر سرمایه احتماعی یک جامعه بالا باشد، پس ساکنان آن علاقه مند به توسعه استراتژی سرمایه گذاری گردشگری خواهند بود و تلاششان را برای ایجاد شبکه ها به کار خواهند گرفت.
مکبث و همکاران (2004) بیان کردند که توسعه گردشگری به سطح مشخصی از سرمایه اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی نیاز دارد تا بتواند یک ابزار موفق توسعه روستایی باشد و اینکه جوامع روستایی را پایدار نگه دارد.
یوون90 (2009) بیان کرده است که بیشتر اشکال سرمایه اجتماعی نگرش ساکنان و میزان حمایت آنان از توسعه پایدار گردشگری را تحت تاثیر قرار می دهند.
در کل مردم محلی از اهمیت سرمایه اجتماعی آگاه هستند اما آنها نمی دانند که چگونه سرمایه اجتماعی را بهبود بخشند و یا اینکه کدام عوامل سرمایه احتماعی را افزایش می دهد چرا که مطالعه نظامندی در خصوص اینکه چه عاملی در این میان غایب است انجام نگرفته است. توسعه گردشگری روستایی مستلزم تعامل

دیدگاهتان را بنویسید