گالاهو رشد حرکتی رو در طول عمر به ساعت شنی تشبیه کرده. این ساعت با دو عامل وراثت و محیط پر می¬شه. در این مدل مراحل رشد حرکتی به ترتیب شامل دوره حرکات بازتابی، دوره حرکات مقدماتی، دوره حرکات بنیادی و دوره حرکات اختصاصی می¬باشه.
1- دوره حرکات بازتابی :
در این دوره حرکات به شکل غیر¬ارادی انجام می¬شه. بازه وقتی این دوره از جنینی تا یه سالگیه.
2- دوره حرکات مقدماتی :
این دوره از تولد تا دو سالگیه و به دو مرحله تقسیم می¬شه. مرحله اول از تولد تا یه سالگی رو شامل می¬شه و به مرحله جلوگیری رفلکسی معروفه. مرحله دوم، مرحله پیش کنترله که از یک تا دو سالگی رو شامل می¬شه.
3- دوره حرکات بنیادی :
این دوره از دو سالگی شروع شده و تا هفت سالگی ادامه داره. این دوره به سه مرحله تقسیم می¬شه که شامل مرحله ساده (دو تا سه سالگی)، مرحله نوظهور (سه تا پنج سالگی) و مرحله مهارت (پنج تا هفت سالگی) است. دوره حرکات بنیادی، زمان ایده¬آل واسه پیشرفت کودکان در مهارت¬های استواری، جابجایی و دستکاریه. در مرحله ساده، کودک اول مهارت¬ها رو به شکل تلاش¬های قابل مشاهده و هدف دار در اجرای تکلیف ارائه می¬کنه. در این مرحله حرکات ناشیانه و ناهماهنگه. در مرحله نوظهور اجرا موزون و هماهنگه و کنترل بیشتری بر حرکات هست. اما هنوز مقداری ناهماهنگی و زمختی در حرکات هست. آخرین مرحله دوره حرکات بنیادی، مرحله تبحره که با کارایی مکانیکی، اجراهای هماهنگ و کنترل شده مشخص می¬شه. همراه با افزایش شانس تمرین، تشویق و آموزش این مهارت¬ها بازم پیشرفت کرده و به شکل معیارهایی مثل فاصله، سرعت و دقت خود رو نشون می¬بدن. مهارت¬های دستکاری بدلیل نیازای پیچیده¬تر چشمی- حرکتی، دیرتر به این مرحله می¬رسند. به نظر سی فلدت (1982)، امکان داره بدلیل نبود موفقیت در ایجاد فرصت¬های تمرین، تشویق و آموزش در این دوره، یه سد مهارت فرضی در رسیدن به مرحله مهارت ایجاد و مانع پیشرفت و کاربرد بیشتر مهارت¬های بنیادی در مرحله تخصصی شه. در این مرحله یادگیری مهارت¬های حرکتی بنیادی خیلی دیر نیس ولی برگشتن و یادگیری اون¬ها خیلی سخت¬ تر از یادگیری در زمان مناسبه (گالاهو، اوزمون و گودوی، 2012).
با به کار گیری نظریه نظام¬های پویا، الگوی حرکتی دیده شده در پشت سر هم¬های رشدی به عنوان گزینه¬های انتخاب حرکتی احتمالی واسه کودک درنظر گرفته می¬شن. به بیان دیگه، کودک از بین صفی از الگوهای حرکتی(مراحل)، مناسب¬ترین رو انتخاب می¬کنه تا از این روش به موفقیت برسه. به احتمال زیاد، مراحل موجود در روش کل بدن و نیمرخ¬های عادی¬تر در راه و روش پشت سر هم قطعه¬ای، جاذب¬های رفتاری قوی¬تری هستن که ممکنه تحت شرایط حرکتی خاص انتخاب شن. جاذب¬های قوی، حالت¬های به¬شدت نهادینه شده¬ای هستن که واسه فرد بیرون شدن از اون¬ها مشکله. جاذب¬های ناتوون الگوهای حرکتی هستن که گاهی وقتا میشه دیدشون اما به پایداری جاذب¬های قوی نبوده و تحت شرایط محدودیت¬های فردی و محیطی بدون هیچ سختی ای تغییر می¬کنه.
با به کار گیری نظریه نظام¬های پویا، چیزی به عنوان الگوی حرکتی بالیده وجود نداره، چون که کارآمدترین الگو با در نظر گرفتن تکلیف پیش رو تغییر می¬کنه. به عنوان نمونه، اگه کودکی رو در فاصله 5 فوتی از یه دیوار نگه داریم و به اون بگیم که با پرتاب توپ به دیوار ضربه بزنه، ممکنه واسه اجرای تکلیف، یکی از 5 مرحله احتمالی پرتاب رو انتخاب کنه. به احتمال زیاد، کودک چیزی مثل پرتاب جزء جزء یا الگوی پرتاب یه طرفه رو انتخاب می¬کنه، چون که تکلیف نیازمند پرتاب قوی نیس. اما، اگه از کودک بخوایم در فاصله 25 پایی اینکار رو انجام دهد، به احتمال زیاد کارآمدترین الگویی که توانایی اجرای اون رو داره انتخاب می¬کنه (گالاهو، اوزمون و گودوی، 2012). عوامل تکلیف و محیطی باعث شکل¬گیری الگوهای حرکتی کودک می¬شه. آموزش و برنامه¬های آموزشی با در نظر گرفتن تغییر مراحل حرکتی کودک، در اکتساب اصول بیومکانیکی حرکت و هم اینکه شکل¬گیری مهارت¬های تخصصی پایین بنای ورزش¬ها، نقش موثری داره و با افزایش توانایی¬های عملکردی و ورزشی، پیچیدگی شناختی و بهبود تکامل گروهی، دلیل جذب بیشتر کودکان بسمت رقابت¬های منظم می¬شه. فرصت تمرین راهی واسه مشارکت بیشتر در گروه و کمک به رشد اجتماعی شدن کودکه که در برنامه¬های دخالت باید به اون توجه شه. از دیدگاه سیستم¬های پویا، برنامه¬های آموزشی با ایجاد فرصت تمرین و غنی¬سازی محیط کودک، رشد مهارت¬های حرکتی بنیادی رو به دنبال دارن (گراهام، 2006).
دوره حرکات تخصصی :
از هفت سالگی به بعد رو شامل می¬شه. در این دوره حرکات بنیادی تبدیل به ابزاری کاربردی جهت انجام فعالیت¬های حرکتی پیچیده و جور واجور واسه زندگی روزمره، فعالیت¬های تفریحی و ورزش می¬شه. در این دوره، مهارت¬های بنیادی استواری، جابجایی و دستکاری واسه به کار گیری در موقعیت¬هایی با نیازای در حال افزایش، کم کم پالایش، ترکیب و گسترش می¬پیدا کنن. این دوره شامل سه مرحله س: مرحله گذرا یا انتقال (هفت تا ده سالگی)، مرحله کاربرد (یازده تا سیزده سالگی) و مرحله بهره¬ورداری نا تموم(چارده سالگی به بعد). در مرحله گذرا، کودک علاقه زیادی به ورزش و بازی¬ها داره ولی توانایی لازم رو واسه شرکت در اون¬ها نداره. در مرحله کاربرد، عنصر کلیدی علم و مهارت کافی کودک واسه اجرای فعالیت در شرایط تفریحی و رقابتیه. در این دوره کودکان بعضی ورزش¬ها رو انتخاب می کنن. اولویت¬ها در اول بر اساس تجربیات موفق، موقعیت بدن، عوامل جغرافیایی، فرهنگی- اجتماعی وعاطفیه. در مرحله به کار گیری مادام¬العمر، افراد فعالیت¬هایی رو انتخاب می¬کنن که از انجام اون¬ها لذت می¬برند وآن¬ها رو در طول زندگی واسه تفریح، آمادگی و احساس رضایت ادامه می¬بدن. در این دوره علاقه زیادی به فعالیت¬های خاص نشون داده و به یه یا چند ورزش خاص روی می¬بیارن (پاین وایساکس، 2011).

مطلب مشابه :  لوازم سفر: بطری آب با درب شمارشگر