نظریهای علم دینی

نظریهای جور واجور درباره علم دینی هست که در دنباله به چند نمونه از اونا اشاره می شه.

1-  اخذ نظریهای جهان عمومیت از دین و جهت دهی دین به علم

دکتر گلشنی آموزهای دینی و فلسفی رو به عنوان منبع معرفتی ای غیر از علم تجربی به رسمیت می شناسه و نبود توجه به محدودیت علوم تجربی، و انحصار علم به علوم تجربی رو –که از اون به علم زدگی یاد می کنه- از آفات مهم علم جدید می دونه و بنابر این از گروه کسائی که میخوان علم دینی رو در پارادایم علم تجربی جستجو کنن بیرون می شه. (گلشنی، 1385، ص. 158 ).

از طرف دیگه اصرار داره که «منظور ما از علم دینی این نیس که کاوشای علمی به صورتی نوین انجام شه یا اینکه واسه انجام پژوهشای فیزیکی، شیمیایی و زیستی، به قرآن و حدیث مراجعه شه و دستاوردهای بزرگ علم در چند قرن گذشته، در ابعاد نظری و عملی، به بغل دستی گذاشته شه»، و بنابر این از گروه کسائی که همه علوم رو به علوم نقلی تحویل می کنن هم بیرون می شه، بلکه سخن اون گذاشتن هر معرفتی در جایگاه خویشه، طوری که هم به پژوهشای تجربی بها داده شه و هم محدوده تجربه شناسایی و به رسمیت شناخته شه و کار متافیزیک رو دوش تجربه گذاشته نشه. (همون، صص. 3-2 ).

2-  نظریه قبض و گسترش نظری شریعت

نظریه «قبض و گسترش نظری شریعت» رو میشه اولین نمونه از تلاشی منظم واسه نگاه عمیق کاو در بافت معرفت دینی دونست. مطمئنا، با در نظر گرفتن طبیعت سخت مطالعه معرفت شناسانه اندیشه های دینی، باید گفت که این اولین کار، گامیه بلند که اندیشمندانه و حکیمانه ورداشته شده. اما طبیعیه که نمیشه و نباید اولین قدم رو آخرین قدم دونست. این نکته واسه خود صاحب اندیشه هم صادقه، تا چه برسه به بقیه و اندیشه ورزیایی که در آینده صورت می گیره. براین پایه، نظریه قبض و گسترش، مثل هر نظریه نو ظهور دیگه، محتاج تغذیه و تهذیبه تا هم قوت هاش بروز و ظهور یابد، هم ضعف هاش زایل شه و آخر بر پایه های خود استوار بایستد. این نظریه بر سه اصل کلی استواره : اصل تغذیه و تلائم، اصل قبض و گسترش هماهنگ، و اصل تغییر. (سروش، 1375، ص. 347 ).

مطلب مشابه :  تجربه‌ای آروم و رویایی در ییلاق زندانه

3- توجه به مراتب طولی عقل در درک حقایق عالم و تلازم همه جانبه عقل و نقل

جوادی آملی با ورودی تفصیلی به جزئیات مباحث معرفت شناسی، تلاش می کنه مواضعی رو که در مورد وجود علم در پیش می گیره، مبرهن سازه و نه فقط به اشکالات کلی گویانه مخالفان، بلکه به اشکالات دقیق و تفصیلی کسائی که در مبنای رئالیستی ایشون دعوا کردن یا وحدت علم رو در گروی موضوع علم نمی دونن و… در جایگاه یکی از پیروان فلسفه صداریی جواب تخصصی بده و با ورودی جدی به مباحث علم اصول فقه هم اینکه با نیم نگاهی به مباحث «الهیات» (مبحث نبوت) دیدگاه خود در مورد وجود دین رو منقح سازه تا با ایجاد ربط و نسبت معقولی بین علم و دین زمینه رو واسه امکان و اتفاق علم دینی آماده کنه. (جوادی آملی، 1386، ص. 144 ).

4- نظریه گزیده گویی دین

نظریه گزیده گویی دین، نظریه نامعلوم ای نبوده، بلکه اندیشمندان و مفسران مسلمون، از ایرونی و غیر ایرونی، از اون سخن گفته و به اون معتقد بودن. مثلا آدمایی مثل علامه طباطبایی و امین خولی در دایرالمعارف الاسلامیه از دیدگاه گزیده گویی در دین سخن می گن. (باقری، 1390، ص. 153 ).

به هر روی، در نظریه گزیده گویی، تصور بر اینه که دین، مسئول بیان هر سخنی و طرح هرگونه معرفتی نیس، بلکه سخن معینی واسه گفتن داره؛ اما در گفتن این سخن، به روش هایی روشن و مشخص سخن  به میان آمده، نه با ابهام و ایهامی که توان تحمل هر گونه تفسیری رو داشته باشه. سخن یا پیام اصلی قرآن، «هدایت آدم به ساحت ربوبی» است. به سخن دیگه، شناساندن قدر و منزلت خدا به آدم و به دست دادن دستورالعملای فردی و اجتماعی، واسه پیمودن راه خدا و تقرب به اون، کاریه که دین، به طور اعم و اسلام به طور اخص، بردوش گرفته. (همون، ص. 154 ).

مطلب مشابه :  میانگین دما، صنایع دستی، حمل و نقل، در