2 روش های جدید مطالعه

واسه رسیدن به هر هدفی،عبور از مراحلی که وجود هر کدوم از اونا در کنار بقیه مراحل معنا می یابد و امکان رسیدن به مقصود رو جفت و جور می سازه، لازمه. حفظ ترتیب مراحل الزامیه فرد مجاز به جابجایی یا حذف بعضی از مراحل نیس. مراحل نظام مطالعه برتر در سه بخش پیوسته و جدا نشدنی انجام می گیرد: الف) بخش پیش مطالعه؛ ب) بخش بین مطالعه؛ ج) بخش پس از مطالعه. هر کدوم از بخش های این نظام مطالعه، مراحلی رو دربردارد که مکمل یکدیگر بوده و بخشی از برنامه حرکت به طرف کسب بیشترین بازدهی رو برعهده داره. در پایین به تشریح روش SQ3R و همچین بقیه روش ها پرداخته شده(دشتبان، 1380؛ به نقل از سیف، 1379).

1-7-2 روش SQ3R: روش SQ3R یه روش خوندن اطلاعات دانشگاهی مثل کتاب های درسی،مکالمات، مطالعه های تحقیقاتی یا جزواته که می تونه درک دانشجویان از مطلب رو زیاد کنه و توانایی اونا رو در یادآوری مطالب بیشتر کنه. در روش SQ3R لازمه دانشجو در روند خوندن فعالانه درگیر شه. خوندن کتاب های درسی کار سختیه، اما روش SQ3R می تونه باعث شه سختی کار کمتر و شاید حتی یکم باحال تر شه. SQ3R مخفف پنج کلمه ایه که این روزا در بیشتر دانشگاه های جهان شناخته شده، دانشجو باید طبق همین مراحلی که تنظیم شده واسه مطالعه برتر تمرین کنه. تحقیق ها نشون دهنده اینه که روش SQ3R روش بسیار مفیدیه و ” مفیدتر از راه روخوانی ساده مطلبه (توماس و رابینسون، 1982). در این روش به خود پس دادن مطالب، نقش بسیار مهمی داره. اختصاص بخش کلی زمان مطالعه به یادآوری فعال مطالب بهتر از اینه که تموم وقت خود رو صرف خوندن و بازخوانی مطالب کنه (گیتس، 1917). بررسی ها تایید کننده این نکته ان که تاثیر خوندن چکیده فصل بیشتر از مطالعه سراسرفصله (دیدر و اندرسون، 1980). خوندن چکیده قبل از خوندن مطالب، چشم اندازی کلی از فصل جفت و جور می کنه که خواننده رو در سازماندهی مطالب در بین خوندن مطالب فصل کمک می دهد. این روش پس از چند هفته تلاش و تمرین مصمم، عادی می شه، اما این بار خوندن با ذهنی فعال انجام می گیرد (دشتبان، 1380؛ به نقل از سیف، 1379).

  • مرحله S یا مرور پیش خوانی[1]، دانشجو باید به مرور کلی فصل معینی از کتاب بپردازد تا با موضوعات کلی مورد بحث آشنا شه به این منظور باید فهرست مطالب فصل رو بخونه. بعد مطالب رو مرور کرده و طی اون، عناوین بخش های اصلی و فرعی فصل رو مهم بدونه. تصویرها و نمودارها رو از نظر بگذراند. مهم ترین نکته در مرحله پیش خوانی اینه که مرور مطالب فصل، چکیده پایانی فصل رو با دقت مطالعه کرده و روی هر کدوم از نکاتی که در اون اومده تامل کنه.
  • مرحله Q یا سئوال کردن[2]، دانشجو قبل از خوندن مطالب هر بخش، اول باید عنوان اصلی اون بخش و هم اینکه عنوان های فرعی اون رو بخونه. بعد در بین خوندن مطالب هر بخش، موضوعات مهم اون رو به شکل یه یا چند سئوال در نظر بگیره و بعدا” باید به اونا جواب دهد و در نظر داشته باشه که کدوم مفاهیم از نظر مولف مهم بوده ان؟ این کار کنجکاوی اون رو تحریک کرده و اون رو با بحث درگیر می کنه و باعث بالا رفتن درک مطلب اون می شه.
  • مرحله R یا خوندن دقیق[3]، در این مرحله دانشجو باید مطالب هر بخش از فصل رو واسه باخبر شدن از معنی اون به دقت بخونه و علاوه بر خوندن، تلاش کنه به سئوال هایی که در مرحله سئوال کردن مطرح کرده،جواب دهد. درباره مطالبی که خونده شده تامل کنه و بکوشد بین اون مطالب و اطلاعات قبلی خود رابطه برقرار کنه.

–         مرحله R یا به خود پس دادن، دانشجو پس از خوندن هر بخش باید تلاش کنه که مفاهیم اصلی رو به خاطر بیاره، اطلاعات رو از حفظ با خود بگو کنه واطلاعات رو ” به صدای بلند تکرار کنه و اونا رو به زبون ساده قابل فهم خود عوض کنه. مطالب به یادآورده شده رو با متن کتاب تطبیق دهد تا مطمئن شه که اونا به طور کامل و درست حفظ شده ان (دشتبان، 1380؛ به نقل از سیف، 1379).

  • مرحله R یا مرور[5]، دانشجو باید پس از خوندن مطالب فصل به آزمون و مرور مطالب بپردازد. بهتره در بین مرور کتاب بسته باشه. با مراجعه به یادداشت ها،می توان فهیمد که چه مقدار از مفاهیم اصلی به یاد مونده؟ بعد باید دید که چه پیوندی بین مطالب جور واجور هست؟ و این مطالب چیجوری در فصل سازمان بندی شده ان؟ دراین مرحله ممکنه دانشجو مجبور شه فصل رو ورق زده و صحت مفاهیم و مطالب کلیدی حفظ شده رو بررسی کنه (دشتبان، 1380؛ به نقل از سیف، 1379).

2-7-2 روش SQ6R

خوندن متون ریاضی واسه یادگیری مفاهیم و اصول اون از اهمیت بالایی برخورداره. واقعا شما فنون ریاضی رو آهسته تر اما به طور تکراری می خونید تا مفاهیم اون رو بفهمین. اگه شما در یادگیری مفاهیم ریاضی در کلاس درس مشکل دارین و می خواهید اونا رو خوب یاد بگیرین لازمه که به کتاب ها و یا جزوات دروس مربوطه دقت بیشتری کرده و اونا رو طوری بخونین که مفاهیم مهم و یاد نگرفته شده رو یاد بگیرین و می تونید از راه SQ6R به کار گیری کنین که واسه خوندن فنون علمی مسئله دار طراحی شده (جون بزرگی، 1389؛ به نقل از سیف، 1383).  واسه یادگیری از راه خوندن متون به روش SQ6R مراحل پایین پیشنهاد شده ان: مرحله S یا خوندن خلاصه و مرور بر متن[6]، در این مرحله به خلاصه، مقدمه، و مفاهیم اصلی و کلیدی نظری بندازید. سوالات آخر فصل رو مورد بررسی قرار بدین. تموم فصل مورد نظر رو مورد بررسی قرار بدین تا به این معنی برسین که قراره چی رو یاد بگیرین؛ مرحله Q یا سئوال کردن[7]، از خود سئوال کنین مفاهیم اصلی مورد نظردرمتن کدوما هستن؟ اونا با مفاهیم قبل چه ارتباطی دارن اگرمفهومی واسه شما روشن نشده، اونو با به کار گیری کتاب دیگه یا کتاب کلمه واسه خود روشن کنین؛ مرحله R یا خوندن[8]، مطالب مورد نظر رو بدون توقف بخونین تا یه دید کلی درباره موضوع پیدا کنین. تلاش کنین روی موضوعات بحث شده تمرکز کنین و به نمودارها و تصاویر هرچقدر می تونید بیشتر توجه کنین؛ مرحله R یا به خود جواب دادن[9]، شما دراین مرحله به سوالات و مسائل مطرح شده باید جواب بدید؛ مرحله R یا دوباره خوانی[10]، در این مرحله با به کار گیری مداد یادداشت ورداری کنین. می تونید از مطالب و مفاهیم واسه خود نمودار و یا اشکالی رو ترسیم کنین؛ مرحله R یا ثبت مفاهیم[11]، از مطالب و مفاهیم متن یادداشت هایی رو استخراج کنین طوری که به زبون خود رابطه بین مفاهیم ، اصول و مسائل رو به روشنی بگید. این یادداشت ها رو منظم کرده و نگهداری کنین؛ مرحله R پس دادن به خود[12]، مطالب خونده شده رو به خود پس بدید. یعنی مفاهیم و فرمول های مهم رو واسه خود تکرار کنین. اگه واقعا” مفاهیم رو درک کرده باشین، می تونید واسه اونا مثال هایی بیارین، یا مسائلی رو طرح کنین؛ مرحله R یا مرور[13]، مطالب خونده شده رو دوباره” با به کار گیری یادداشت های خود یا کتاب های عملی دیگه مورد بررسی قرار بدین (جون بزرگی، 1389؛ به نقل از سیف، 1383).

مطلب مشابه :  تجاوز به یه تپه باستانی واسه زمان هخامنشی در داراب

3-7-2 روشSQ4R

این روش مثل شیوهSQ3R  است و R چهارم شامل درخشش[14] است که در اون دانشجو تلاش می کنه تا با فکر کردن در مورد مطالبی که خوانده اونا رو بفهمه و به اونا معنا بده. اون واسه این کار از راهبردهای پایین به کار گیری می کنه: نکات فرعی رو به مطالب اصلی پیوند می دهد، می کوشد تا به حل تناقضات موجود بپردازد، اون با به کار گیری اطلاعاتی که از خوندن مطالب به دست آورده تلاش می کنه تا به مسائل مطرح شده جواب دهد (طالبی، 1389).

4-7-2 روشSQ5R

این روش، روش ای جدیده که این روزا خیلی زیاد به اون توجه می شه. این روش خیلی تند نیس و واسه مطالبی خوبه که واسه اولین بار مورد مطالعه قرار می گیرند. به کار گیری این روش واسه مطالعه مطالب جدید و تازه باعث صرفه جویی درزمان مطالعه می شه. این روش شامل مراحل زیراست: 1) مرحله S یا مرور و پیش خوانی[15]، 2) مرحله Q یا سئوال کردن[16]، 3) مرحله  Rیا خوندن دقیق[17]، 4) مرحله R یا به خود پس دادن[18]، 5) مرحله R یا ثبت[19] و یادداشت مطالب انتخابی، دراین مرحله فرد به یادداشت کردن مطالب مهم می پردازه و با به کار گیری کلمات و به زبون خود به سوالات مطرح شده جواب می دهد. اون دراین مرحله موارد مهم رو از موارد فرعی با برجسته سازی جدا می کنه، 6) مرحله R یا بازخوانی[20]، دراین مرحله دانشجو باید توجه بیشتری رو معطوف به جزئیات متن کنه و با قدم هایی آهسته مطالب متن رو واسه خود روشن تر می کنه، 7) مرحله R یا بررسی[21] دوباره متن، دراین مرحله دانشجو به مرور و بررسی دوباره متن و نوشته های خود و یادداشت هایی که برجسته کرده می پردازه. این کار در زمان های بین جلسات یادگیری و یا اوقات نزدیک به امتحان کمک زیادی به یادگیری می کنه. درصورت به کار گیری راه SQ5R سرعت خوندن افزایش می یابد ، دقت دانشجو زیاد می شه و مطالب خوب در حافظه درازمدت ثبت می شه و فرد از عهده امتحانات خود برمی آید (جون بزرگی، 1389؛ به نقل از سیف، 1383).

 

5-7-2 روش مردر(MURDER)

روش جدیدتر مطالعه و یادگیری روش مردر اسمشه (دانسر، 1985). مردر از حروف اول شش مرحله اون تشکیل پیدا کرده: M یا حال و هوا[22]،U یا درک و فهم[23]، R یا یادآوری (بازخوانی[24])، Dیا کشف و هضم[25]،  E یا گسترش و گسترش[26]،  Rیا مرور[27] و جواب دادن[28].

  • مرحله M یا حال و هوا، منظور اینه که قبل از شروع مطالعه و یادگیری باید حال و هوای اون رو پیدا کنین. یعنی یادگیرنده باید سرحال باشه و آماده یادگرفتن باشه و تا آخر مطالعه این حال و هوا رو حفظ کنه. به این منظور، دانشجو باید تلاش کنه با ایجاد حالت آرامش عضلانی بر اضطراب خود غلبه و افکار مثبت رو جانشین افکار منفی کنه.
  • U یا درک و فهم، در این مرحله دانشجو باید تلاش کنه تا اونجا که ممکنه مطالبی ر اکه خونده می شه به طورعمیق درک کنه و از چند و چون درک و فهم خود آگاه باشه.
  • R یا یادآوری (بازخوانی) ، دانشجو چیزی که رو که در مرحله قبل خونده و فهمیدهه، به یاد آورده و در این مرحله از راهبردهای تغییر، خیال پردازی بررسی مفاهیم به کار گیری کنه.
  • D یا کشف و هضم، دانشجو باید دراین مرحله به قسمت هایی که در مرحله 1 خونده شده و درک نشده مراجعه کنه و به یادگیری اونا و هم کشف و سازماندهی مطالب بپردازد.
  • E یا گسترش و گسترش، دانشجو دراین مرحله باید مطالب خونده شده رو گسترش و گسترش دهد، یعنی به اونا شاخ و برگ داده و اونا رو به مطالب قبلی ربط دهد
  • R یا مرور و جواب دادن، مرور و جواب دادن آخرین مرحله روش مردره. مرور مطالب خونده شده به قصد تعیین کم و کسری های احتمالی یادگیری و تلاش درجهت بر طرف کردن نواقصه که از مراحل مهم همه روش های یادگیری مثل روش حاضر حساب می شه. فعالیت اصلی مرور کردن به یادآوردن یاد گرفته ها، توجه به چند تا نکته مهم و تلاش در جواب دادن به سوالات مطرح شده قبلی و تمرکز کردن روی هدف های یادگیریه. هدف کلی این مرحله از یادگیری باید بر طرف کردن نواقص راهبردهای مطالعه واسه کاربردهای آینده باشه و معمولا” پس از اینکه دانشجو در امتحان یا آزمون مطلبی که خوانده شرکت می کنه، انجام می شه (تازه چراغی، 1380؛ به نقل از سیف، 1379).

6-7-2 روش آموزش دو جانبه

روش آموزش دوجانبه یا روش آموزش تقابلی که واسه به دست آوردن مهارت های فراشناختی مربوط به خوندن و فهمیدن طراحی شده به وسیله پالینسکار و براون (1984) معرفی شد. این دو براین باور بودن که به کمک این روش میشه به دانشجویانی که در خوندن و فهمیدن مشکل دارن، کمک کرد تا بر مشکلات خود فایق آیند. به کمک روش آموزش دوجانبه می توان پنج روش رو آموزش داد. سئوال کردن، خلاصه کردن، توضیح دادن، روشن ساختن نکات پیچیده و پیش بینی رویدادهای آینده. روش دوجانبه به شکل گروهی اجرا می شه اول استاد و دانشجویان یه تیکه از یه موضوع رو بی صدا واسه خود می خونن. بعد استاد راهبردهای خلاصه کردن، سئوال کردن، توضیح دادن، و پیش بینی کردن متنی که خونده شده رو پیاده می کنه. بعد استاد و دانشجویان قسمتی دیگه از موضوع رو مطالعه می کنن و این بار یکی از دانشجویان نقش استاد رو اجرا می کنه. این جریان تا جایی که لازم باشه ادامه می یابد. احتمال داره که دانشجویان در شروع کار نتونن خوب از راهبردهای مورد نظراستفاده کنن. در این شرایط، نقش استاد ارائه سرنخ ها و راهنمایی ها و دادن تشویق های لازمه (علی عبدی، 1384؛ به نقل از سیف، 1383).

مطلب مشابه :  این داستان شگفت‌انگیز، واقعی است!

7-7-2 روش مطالعه مشارکتی

با هم مطالعه کردن، یکی از راه های شناخته شده و موثر یادگیری درمیون دانشجو هاس. در روش مطالعه مشارکتی یادگیرندگان به شکل دو نفری با هم کار می کنن و به نوبت خلاصه مطالبی که خونده ان رو واسه هم می می گن (دانسرو، 1985). مراحل روش مطالعه مشارکتی به توضیح زیره:الابختکی تصمیم بگیرین که اول کی توضیح دهنده و کی شنونده باشه و بعد شروع به بخونین؛ پس از این که مطالعه یه تیکه از متن رو به پایان رساندید، خوندن رو متوقف کنین؛ توضیح دهنده خلاصه متنی که خوانده رو با صدای بلند واسه دوستش توضیح می دهد و این کار رو بدون نگاه کردن به متن انجام می دهد. در این خلاصه باید همه نکات و مفاهیم مهم و اساسی گنجانیده شن (طالبی، 1389؛ به نقل از سیف، 1379). پس از اینکه توضیح دهنده کار خلاصه کردن رو به اتمام رساند، شنونده با نگاه کردن به متن اقدامات پایین رو انجام می دهد: نکات مهمی که در خلاصه ارائه شده جا افتاده، بیان می کنه و اشکالات و کج فهمی ها رو رفع می کنه؛ به کمک ربط دادن مطالب جدید با مطالبی که قبلا” یادگرفتهه، به یادآوری و درک مطالب کمک می کنه. هم اینکه در صورت ضرورت از شکل و طرح ترسیم نمودارها هم می توانسود برد؛ توضیح دهنده می تونه به شنونده در اصلاح و یادآوری خلاصه مطالب کمک کنه.پس از اینکه خلاصه اولین بخش کامل شد، نقش خود رو عوض کنین و دوباره مراحل نامبرده رو تکرار کنین. با این تغییر نقش به مطالعه ادامه بدین تا اینکه همه متن خونده و فهمیده شه. تحقیق هایی که درباره تاثیر روش مطالعه مشارکتی انجام گرفته (مثل مک دونالد و همکاران، 1985 به نقل از اسلاوین، 1991) نشون داده ان که دانشجویانی که به این روش مطالعه می کنن در مقابل کسائی که فقط” به مطالعه مطالب می پردازند، بیشتر می آموزند و یاد گرفته ها رو به مدت طولانی تری به یاد می سپارند. (طالبی، 1389؛ به نقل از سیف، 1379).

8-7-2 روش پرسیدن دوجانبه

روش دیگری که به افزایش فراشناخت و بهبود روش مطالعه کمک می کنه، روش پرسیدن دوجانبه یا پرسیدن تقابلی[30] است. این روش رو مانزو[31] (1969) ایجاد کرده و مراحل اون به نقل از کرالی[32] و مریت[33] (1996) مطرح می شه: استاد به دانشجویان می گوید هدف درس اینه که به اونا کمک شه تا مطالبی که می خونن رو بهتر بفهمن. اون وقت استاد و دانشجویان به نوبت یه جمله می خونن و بعد به ترتیب از یکدیگر سئوال می کنن. اول دانشجویان از استاد درباره جمله سئوال می کنن و بعد استاد از دانشجویان درباره همون جمله سئوال می کنه. همه سئوال هایی که پرسیده می شن باید به طور کامل جواب داده شن، اما لازم نیس جواب سئوال های مربوط به اطلاعات روشن گسترش داده شن (سیف، 1379). اگه شاگردان نتونن سوالی رو جواب بدن، معلم دلیل اون رو جویا می شه.هنگام جواب دادن به سئوال ها، استاد در برابر دانشجویان جواب های خود رو با مراجعه به اطلاعات داخل متن مستدل می سازه. اگه دانشجویان سوالاتی بیشتر از سطوح درس سئوال کنن، استاد می گوید “این سئوال خوبیه. اما من باید قبل از جواب دادن به اون فکر کنم”. منظور اون اینه که جواب دادن به شرط فکر کردنه و طرح سئوال، مهم ترین روش یادگیریه. اگه سئوال های دانشجویان در سطح پایین باشن، استاد فقط” به اونا جواب می دهد. استاد با پرسیدن سئوال های سطح بالا دانشجویان رو به این کار تشویق می کنه.استاد و دانشجویان تا هر وقت که لازم روش سئوال دوجانبه باعث تقویت تفکر انتقادی و هم پرورش خلاقیت و داخلی شدن بیشتر مطالب می شه (سیف، 1379).

9-7-2 روش خوندن انتقادی

هدف از خوندن انتقادی رسیدن به قضاوت مستدل و درگیری عمیق تر با مطالب از راه جدا سازی و بررسی معانی و شناسایی روابط بین مطالب خواندنی و تجربیات شخصیه که موجب طولانی شدن مدت نگهداری مطالب در حافظه می شه. سرعت تقریبی خوندن انتقادی 50 تا 600 کلمه در دقیقه س. فنون خوندن انتقادی عبارتنداز: سئوال کردن، برداشت کردن، ربط دادن و ارزشیابی (جون بزرگی، 1389؛ به نقل از سیف، 1383). هر فعالیتی در بخش یادگیری لازمه دانش اندوزی و مهارتی خاصه. مطالعه هم به علم و مهارت خاص نیازمنده که از دست دادن اون مشکلاتی واسه فراگیران و به خاص دانشجویان به وجود می بیاره. دانشجویانی که آگاهی کاملی از این روش ها دارن، متناسب با هدف خود ازمطالعه و حتی به تناسب محتوا و موضوع و نوع مطلب از راه مناسب مطالعه به کار گیری می کنن. به طور خلاصه می توان گفت که آگاهی و به کار گیری این روش ها به دانشجویان کمک می کنه تا مفید بودن روش مطالعه خود رو زیاد کرده، و فرصت کسب موفقیت رو به دست بیارن و هم اینکه از مطالعه لذت بیشتری ببرن (اشرفی ریزی، 1388).

[1]. survey

[2]. question

[3]. read

[4]. recite

[5] . Re- read

[6]. survey

[7] . question

[8] . read

[9] . respond

[10] .re – read

[11] . record

[12] .recite

[13] . Review

[14] . Reflect

[15] . Survey

[16] . question

[17] . read

[18] . recite

[19] . record

[20] . re – read

[21] . review

[22].murder

[23] . understand

[24] . recall

[25] . detect

[26] . expand

[27] . review

[28] . respond

[29]. reciprocal teaching

[30]. reciprocal questioning (request)

[31] . Manzo

[32] . Crawely

[33] . Merrit