دسترسی متن کامل – بررسی تاثیر بکارگیری فناوری اطلاعات بر هزینه های کیفیت- قسمت ۵

انطباق+ عدم انطباق

مدل هزینه فرآیند

ارزش افزوده+ بدون ارزش افزوده

مدل هزینهیابی بر مبنای فعالیت

همانطور که بیان شد در مورد هزینههای کیفیت مدلهای مختلف و متعددی وجود دارد که هر یک از جنبه های مختلف به هزینههای کیفیت مینگرند. اما یکی از مهمترین و معروفترین مدلهای موجود، مدل طبقه بندی فایگنبام میباشد که هزینههای کیفیت را به چهار گروه، هزینههای پیشگیری، هزینههای ارزیابی، هزینه های شکست داخلی و هزینههای شکست خارجی تقسیم میکند و معروف به مدل P-A-F میباشد.
مزایای مشخص این دستهبندی خاص عبارت است از:
۱) پذیرش عمومی و جهانی. ۲) هماهنگی نسبی با انواع مختلف هزینهها. ۳) از همه مهمتر اینکه، شاخص کلیدی برای تصمیمگیری در مورد اینکه آیا هزینهها واقعا در ارتباط با کیفیت هستند یا خیر را فراهم میآورد (دیل و پلانک، ۱۳۸۱).
بنابر دلایل ذکر شده مبنی بر اهمیت مدل فایگنبام، در این پژوهش از این مدل استفاده میگردد و عناصر هزینه های کیفیت بر اساس این مدل، (P-A-F) طبقهبندی میشوند.
۲-۱۷- هزینهیابی کیفیت
سیستم هزینهیابی کیفیت به عنوان ابزاری کارآمد در تعیین و جمعآوری، ثبت و گزارش هزینههای کنترل کیفیت، به مدیریت کمک نموده و مبنای شناسایی انواع فعالیتهای موثر در کاهش یا تغییر ترکیب هزینههای آن، تجزیه و تحلیل آنها و امکان اولویتبندی فعالیتهای بهبود کیفیت را فراهم میآورد (دارابی و فلاحی نژاد، ۱۳۸۸).
محاسبه هزینهها این امکان را فراهم میآورد که فعالیتهای کیفی را به زبان مدیریت بیان کنیم. این امر به نوبه خود باعث میشود که کیفیت به عنوان یک پارامتر تجاری در کنار سایر پارامترها از قبیل بازاریابی، تحقیق و توسعه و بالاخره تولید و عملیات در نظر گرفته شود. با وارد کردن هزینههای کیفیت به میدان تجارت در واقع اهمیت کیفیت در جهت سلامت مورد تاکید قرار گرفته و از طرفی رفتار و برخورد کارکنان کلیه سطوح سازمان در جهت مدیریت کیفیت جامع و بهبود مستمر کیفیت تحت تاثیر قرار میگیرد. محاسبه هزینههای کیفیت بر زمینههایی چون هزینههای بالا و ضایعات تمرکز کرده و مشکلات بالقوه مربوطه و زمینههای کاهش هزینه و روشهای بهبود را مشخص میکند. همچنین زمینه محاسبه اجرا را فراهم آورده و مبنایی برای مقایسه داخلی بین محصولات، خدمات، فرآیندها و ادارات ایجاد میکند. محاسبه هزینههای کیفیت از طرفی دیگر نمایانگر تغییرات ناگهانی و ناهماهنگیهای مربوط به تخصیص هزینهها، استانداردها و روشهای فروش محصولات است که ممکن است با استفاده از مطالعات متداول در زمینه تولید/عملیات بر مبنای نیروی کار قابل بررسی نباشد. علاوه بر این مشخصکننده موارد عدم تطابقی است که به وسیله روشهای حسابداری قراردادی قابل بررسی نیستند. نهایتا و مهمتر از همه آنکه، محاسبه هزینههای کیفیت، اولین قدم به سوی کنترل و بهبود است (دیل و پلانک، ۱۳۸۱).
هزینهیابی کیفیت به دنبال تعیین سطح بهینه کیفیت برای محصول و خدمات تولید شده در سازمان است که در این سطح هزینههای کیفیت بهینه خواهد بود. به عبارت دیگر، این سطح بهینه نمایانگر درجهای از کیفیت محصول یا خدمت است که در آن بیشترین منفعت برای تولیدکننده وجود دارد. از آنجا که افزایش کیفیت معمولا با افزایش هزینهها همراه است، بنابراین میتوان انتظار داشت که در سطحی از کیفیت، هزینهها حداقل و منافع حداکثر باشند. در سطوح پایینتر به دلیل کاهش کیفیت، منافع کاهش مییابد و در سطوح بالاتر نیز به دلیل افزایش هزینههای ناشی از کیفیت مطلوبتر، باز هم منافع کاهش خواهد یافت (رادن و دیل، ۲۰۰۰).
هزینهیابی کیفیت یکی از ابزارهای مدیریت کیفیت است که میتواند در جهت بهبود پیادهسازی مدیریت کیفیت جامع به کار گرفته شود و بنابراین به عنوان یک بازوی کیفیتی در راستای مدیریت ارتقای سازمانی عمل نماید (سوپریله و گوپتا، ۲۰۰۱).
از مهمترین مشکلاتی که در زمینه هزینهیابی کیفیت وجود دارد این است که هزینههای کیفیت به طور کامل در گزارشهای حسابداری ثبت نمیشوند و اغلب بخش قابل توجهی از آنها مغفول میماند. همچنین این هزینه ها را نباید تنها به فعالیتهای تولیدی و عملیاتی محدود نمود، بلکه باید به هزینههای صورت گرفته در حوزه بخشهای خدماتی نیز توجه کرد. به طور کلی اقدامات اولیه در جهت جمعآوری و بررسی هزینههای کیفیت توسط اداره تضمین کیفیت و گاهی نیز توسط هیئت مدیره و گروه ارشد مدیریت انجام میشود و به ندرت اتفاق میافتد که اداره حسابداری و مالی این کار را بر عهده گیرد. به نظر میرسد اقدامات انجام شده توسط حسابداران، تنها از طریق هزینههای بالای مربوط به فعالیتهای بازرسی و آزمایش و با هزینههای ضایعات که به ترتیب در بررسیهای نیروی کار یا مواد مصرفی به چشم میخورد به جریان میافتد (دیل و پلانک، ۱۳۸۱).
۲-۱۸- مدل اقتصادی هزینهیابی کیفیت
هر چه سازمان هزینه بیشتری بر روی پیشگیری و ارزیابی لحاظ نماید، مقدار شکست داخلی و خارجی آن کاهش مییابد، اما بین نحوه هزینهکردن و کاهش متقابل این هزینهها ارتباط خطی وجود ندارد و در یک نقطه این دو منحنی به نقطه بهینه خود میرسند و از آن به بعد تأثیر معکوس خواهد داشت. این روند در مورد شرکت های با فرآیندهای سنتی و شرکتهای با فرآیندهای در حال توسعه متفاوت میباشد. در زیر به توضیح این روند در دو نوع شرکت مذکور میپردازیم:
۲-۱۸-۱- شرکتهای با فرآیند سنتی
در این شرکتها، امکان رسیدن به کیفیت ۱۰۰ درصد و انطباق کامل محصول با مشخصههای مورد نظر از طریق اعمال فعالیتهای ارزیابی و پیشگیرانه وجود ندارد و در هر صورت درصدی عدم انطباق برای محصول در مقایسه با آنچه باید مطابق آن باشد، وجود خواهد داشت.
نمودار ۲-۲، رابطه بین میزان هزینههای صرف شده برای هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه را با هزینههای شکست داخلی و خارجی نشان میدهد.
نمودار ۲-۲- مدل اقتصادی هزینههای کیفیت در شرکتهای با فرآیند سنتی
همان طور که در نمودار ملاحظه میشود، زمانی که هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه افزایش یابد، هزینههای شکست و در نتیجه مجموع کل هزینههای کیفیت کاهش مییابند، اما این کاهش دائمی نبوده و در یک نقطه به صورت معکوس عمل میکند و باعث افزایش هزینهها میگردد و در نهایت میتوان گفت شرکتهای با فرآیند سنتی نمیتوانند به انطباق ۱۰۰ درصد کیفی برسند.
۲-۱۸-۲- شرکتهای با فرآیند در حال توسعه
در این شرکتها، رسیدن به کیفیت ۱۰۰ درصد مطابق با آنچه مورد نیاز است، امکانپذیر میباشد. اگر چه در قسمتهای انتهایی نمودار، روند افزایش هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه نسبت به ابتدای آن بسیار سریعتر است، اما نهایتا منجر به رسیدن به کیفیت انطباق صد در صد شده و هزینههای شکست داخلی و خارجی به صفر می رسند که در نتیجه آن مجموع کل هزینههای کیفیت در نقطه بهینه، معادل هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه خواهد بود. نمودار ۲-۳، رابطه بین هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه را با هزینههای شکست داخلی و خارجی نشان میدهد:
نمودار ۲-۳- مدل اقتصادی هزینههای کیفیت در شرکتهای با فرآیند در حال توسعه
همان طور که در نمودار مشاهده میشود، افزایش در هزینههای ارزیابی و پیشگیرانه سبب کاهش در هزینه های شکست داخلی و خارجی شده و نهایتا منجر به صفر شدن آنها در نقطه بهینه گشته است. بنابراین در شرکتهای با فرآیند در حال توسعه جدید میتوان به انطباق کیفیت صد درصد دست یافت (زنجیردار و دیگران، ۱۳۸۸).
در برخی شرکتها حسابداران چنین وانمود میکنند که تضمین و بهبود کیفیت، زیانی اجتنابناپذیر هستند و در نتیجه برای کاهش هزینه و پس اندازهای واقعی با استفاده از طرحها و فعالیتهای پیشبردی تلاش میکنند. از طرف دیگر، مهندسان و متخصصین تضمین کیفیت هم در اجرای عملیات سادهای که به نظر حسابداران بسیار فنی، مشکل و پیچیده است دخالت دارند. اینها عوامل مهمی هستند که مانع جمعآوری و استفاده از اطلاعات کیفی میشوند. همه کسانی که به بررسی هزینهها میپردازند نا امیدی ناشی از موانع ارتباطی را که حسابداران مدیریت حرفهای را از غیر حسابداران متمایز میکند، تجربه میکنند. مشکل دیگر آن است که همه حسابداران مدیریت از مفهوم هزینهیابی کیفیت مطلع نبوده و اطلاعات کسانی هم که با آن آشنا هستند کم است.
یک رکن اساسی در وصول هزینههای مربوط به امور کیفی آگاهی شرکت از تاریخ، فرهنگ، مردم، فرآیندها و تولیدات است. این امر در ابتدا برای شرکتی که به فعالیتهای هزینهیابی کیفیت میپردازد تصوری غیر ضروری نخواهد بود. فعالیتهای هزینهیابی کیفیت مستلزم دانش کیفی، فنی و حسابداری است، اما معدود افرادی در سازمانها از این دانش لازم برخوردارند.
بنابراین فعالیتهای هزینهیابی باید به شکل مشترک انجام گیرند. اگر حسابداران بخواهند آن را به تنهایی انجام دهند، بسیاری از جزئیات کار را از دست داده و یا توسط افراد، گمراه میشوند. حسابداران معمولا از کارکنان تضمین کیفیت برای ارزیابیهای خود راهنمایی میخواهند. از طرف دیگر اگر متخصصین فنی و تضمین کیفیت به تنهایی اقدام به این کار نمایند، ممکن است به عنوان مثال به کشف هزینههایی که حسابداران خبره از دید آنان مخفی نگه داشتهاند نائل نشده و در نتیجه هزینههای جمعآوری و ارائه شده از اعتبار برخوردار نباشند. علاوه بر این ممکن است آنان از مفهوم حقیقی و یا حساسیت نسبی برخی اطلاعات هزینهیابی آگاهی نداشته باشند. همچنین ممکن است در تعبیر و تفسیر اطلاعات هزینهیابی موجود در سیستم هزینهیابی و مفهوم حقیقی آن نیز مشکل داشته باشند. با این وجود باید به خاطر داشت حسابداران مدیریت همیشه برای ایجاد همه انواع هزینهها تحت فشار بوده و اگر هزینهیابی کیفیت در شرکتها کنار گذاشته شود آنان باید بپذیرند که انجام این فعالیتها ارزش تلاش را دارد. یکی از عوامل مثبت درگیر کردن ادارات حسابداری در این امر آنست که محاسبات انجام شده توسط آنان معمولا در جلب توجه مدیران به معیارها موثر است. در آینده مدیران مالی شرکت باید بیش از پیش در جمعآوری هزینههای کیفیت فعال باشند تا اعتماد مدیران ارشد را نسبت به اعتبار اطلاعات هزینهیابی کیفیت به عنوان ارزیابی عملکرد کاری افزایش دهند (دیل و پلانک، ۱۳۸۱).
۲-۱۹- تشریح عناصر هزینههای کیفیت
در این بخش به تشریح تفضیلی عناصر هزینههای کیفیت پرداخته میشود و انواع هزینههای کیفیت در موسسات صنعتی و خدماتی مورد بحث قرار میگیرد.

مطلب دیگر :  بررسی تاثیر بکارگیری فناوری اطلاعات بر هزینه های کیفیت- قسمت ۷

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

  1. هزینههای پیشگیری

هزینه تمامی فعالیتهایی که مشخصا برای جلوگیری از بروز کیفیت ضعیف در محصولات و خدمات صرف میشود.
۱-۱٫ بازاریابی/ مشتری/ استفاده کننده