میراث فرهنگی، زمان اسلامی، استان خوزستان، جاذبه‌های گردشگری

شهر باستانی شوش از مراکز تمدن قدیم و از معروف ترین شهرهای دنیا، پایتخت چند هزار ساله مملکت عیلام (ایلام) و هم اینکه پایتخت زمستونی امپراتوری هخامنشی بوده است. این شهر یکی از قدیمی ترین سکونت بعضی وقتا های شناخته شده دنیاس و از حدود به ۴۲۰۰ سال قبل از میلاد پایه گذاری شده. واسه آشنایی بیشتر با این شهر قدیمیو باستانی، همراه کجارو باشین.

مقاله های در رابطه:

  • برگزاری جشن ثبت جهانی شوش
  • قلعه شوش در حال سروسامون دهیه
  • شوش و میمند در فهرست میراث جهانی ثبت شد
  • کاخ آپادانای شوش هخامنشی؛ تجسمی ناب از هنر و تاریخ ایران

گذشته

شهر باستانی شوش مرکز تمدن عیلام بوده که در ۱۵۰ کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان واقعه. شوش از حدود ۲۷۰۰ قبل از میلاد پایتخت بوده و این پایتختی تا آخر امپراتوری هخامنشی ادامه می یابد که بالغ بر ۳۰۰۰ سال می شه. اطلاعات تاریخی موجود نشون می دهد عیلامیان در این شهر و منطقه ۲۰۰۰ سال به مرکزیت شهر شوش پادشاهی داشته ان. تا قبل از حمله مغول شوش بسیار آباد بود و مردمون زیادی در اون زندگی می کردن و تنها بعد از حملات خراب کننده مغول بود که توانایی سکونت شهر کمتر می شه. اسناد درباره عیلام پس از سده بیست و پنجم قبل از میلاد یافت می شه. حتی تا زمان حال و با پیشرفت تکنولوژی، واسه دشت کردن بیشترین حد مدارک باید در لابلای سطور کتیبه های که به جا مونده گشت. در این مورد خاص دو مدرک هست که عبارت هستن از آجر نوشته و دیگری گِل نوشته؛ طبق اظهارات آقای ارفعی که سال ها روی این الواح کار و متن اونا رو برگردان کرده، موضوع گِل نوشته ها خرید و فروش زمین، وصیتنامه، بچه خوندگی و… است که فرانسوی ها متون اون رو در چار جلد منتشر کرده ان.

شوش

اما آجر نوشته ها بیشتر در ساخت پرستشگاه ها به کار رفته و درباره ایزدان (خدایان) مردم شوش قدیم بوده. در اون زمان هر پادشاهی که پرستشگاهی ساخته بود، خودشو به شکل این آجر نوشته ها معرفی کرده و مثلا در اون عنوان کرده پسر کیست و پادشاه کجا بوده و می گوید واسه سلامت و طول عمر خود این پرستشگاه رو واسه یکی از خدایان ساخته و بیان امیدواری می کنه اون خدا زندگی دیرپایی به اون بده. هم اینکه اشاره شده چه بخشی از پرستشگاه رو ساخته ان یا چه پادشاهی قبل از اونا این معبد رو ساخته یا تعمیر کرده. نکته دیگه قابل ذکر در این آجرنوشته ها، اشاره تموم اون ها به جایگاه زن در اون زمان بوده. در عیلام و مرکز اون شهر شوش، مثل سراسر خاورزمین در روزگاران اولین، بخش فعالیت زن محدود به خونه نبود. زن هم مثل مرد قدرت امضای اسناد داشت، می تونست خرید و فروش کنه، ارث ببره، وصیت کنه که پس از مرگش چیجوری به تقسیم میراث اون بدن و… . در اسناد اولین عیلامی ها هم بارها به گفتن نام مادر، آبجی، یا دختر پادشاه بر می خوریم.

 دین عیلام وجود چند خداگرایی داشت، متأسفانه نام بعضی از ایزدان فقط به وسیله پندارنگاری (پندار نگاری مرحله ای پس از تصویرنگاری در گذشته خط رو می گن که تصویر در اون کم کم ساده شده و به شکل علامت و نشونه در آمده) نوشته شده، اما این به اون معنی نیس که بر فرض مثال نام ایزد خورشید که در زبون های سامی «شمش» خونده می شه به همین گونه هم در عیلام تلفظ شده. اینجا نام ایشون بی دودلی تلفظ به کلی متفاوت داشت و «ناخونته» خونده می شه؛ دو ایزد در کتیبه ها و نوشته های شاهی عیلام از اهمیت زیادی برخوردار بودن. این دو ایزد یکی «هوبان» و دیگری «اینشوشیناک» نام داشتن. نام ایزد اولین بیشتر با نشونه های پندارنگاری نوشته شده که ایشون رو «بزرگ» معرفی می کنه و معنی تحت الفظی نام اینشوشیناک «ایزد شوش» است.شوش

وضعیت آب و هوایی شوش

هوای شوش گرم و خشکه. در مرکز این شهرستان بالاترین دما در تابستون بالای ۴۵ درجه سانتی گراد و کم ترین دمای ۲۸ درجه بالای صفره. آب و هوای این شهر متأثر از اثر پرفشار جنب حاره ایه که باعث می شه بعضی از روزایتابستون هوا شرجی باشه.

ثبت جهانی شوش در یونسکو

پس از بررسی پرونده ثبت جهانی محوطه باستانی شوش، این پرونده روز ۱۳ تیر ماه ۱۳۹۴ در نشست یونسکو در شهر «بن» آلمان به ثبت جهانی رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شاوور، آپادانا، دروازه شرقی، هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد کامل شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه های آکروپول و قلعه فرانسوی هاس.
قدیم شناسا فرانسوی در دوره قاجار اولین جستجو ها رو در این منطقه انجام
دادن. طبق برآوردهای ابتدایی نزدیک به ۴۰۰ هکتار از این محوطه رو به عنوان میدون باستانی شوش تعیین کردن، اما در بررسی قدیم شناسی کارشناسان میراث فرهنگی محوطه باستانی شوش هم اینکه حریم اون تا ۸۰۰ هکتار زیاد شد.

شوش

جاذبه های گردشگری

آپادانا

شوش

منطقه باستانی شوش، محوطه بزرگی رو از کل شهر شوش در برمی گیرد که بناها و سازه های معماری بسیار متنوعی قبل از تاریخ تا زمان اسلامی رو در خود جای داده. کاخ «آپادانا» یکی از باشکوه ترین کاخ های اون و از معروفیت عالمگیر برخورداره.
کاخ آپادانا به دستور داریوش بزرگ پادشاه هخامنشی در حدود سال های ۵۲۱ تا ۵۱۵ قبل از میلاد در شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنا شد. دیواره های کاخ از خشت و ستون های اون از جنس سنگه. کاخ داریوش دارای قسمت های مختلفی مثل تالار بار عام، دروازه و کاخ پذیرایی و هم اینکه دارای سه حیاط مرکزیه. دیواره های داخلی کاخ با آجر لعابدار منقوش با طرح های سربازان گارد جاویدان، شیر بالدار و نقش گل نیلوفر آبی مزین بوده ان که بقایای به جای مونده اونا در موزه های خارجی و داخلی نگهداری می شن.
ستون های سنگی این کاخ تشکیل شده از چند قسمت زیرستون، پایه ستون، شالی ستون، ساقه ستون، گل ستون و سرستونه. سر ستون به شکل نیمه جلویی دو گاو که زانو زده و پشت به هم داده انده. ستون ها و دیواره های آپادانا ۲۲ متر ارتفاع داشتن، اما بلندی بقیه قسمت ها کمتر و سقف اون ها گهواره ای و از خشت ساخته شده. از تزئینات کاخ اطلاعی در دست نیس، ولی کف خیلی از قسمت ها از مصالحی ساخته شده که قرمز رنگ بوده.
بخش های مهمی از کاخ آپادانا در زمان اردشیر اول (۴۶۱ قبل از میلاد) دچار آتیش سوزی شد که در زمان اردشیر دوم (۳۵۹ قبل از میلاد) بازسازی شد. آپادانا در حمله اسکندر مقدونی در حدود سال ۳۲۰ قبل از میلاد ویرون شد.

قلعه شوش (آکروپل)

شوش

شوش

در سال ۱۹۸۷ میلادی «ژان ماری ژاک دو مورگان» فرانسوی جهت تحقیق و کشف به شوش اومد و جهت اسکان اون و همراهانش و نگهداری آثار باستانی مکشوفه، عملیات ساخت قلعه شوش شروع شد. واسه این کار بلندترین نقطه تپه های شوش یعنی «آکروپل» انتخاب و قلعه ای به شکل قلعه های قرون وسطا و ذوزنقه ای شکل روی اون ساخته شد. ساختمون این قلعه بیشتر با خشت و بقایای باستانی آجرها و خشت های دوره های جور واجور که در محوطه باستانی شوش باقی مونده بود بنا شد و در سال ۱۹۱۲ میلادی کار ساخت اون به پایان رسید. از این قلعه حالا هم به عنوان مرکز نگهداری و تحقیق آثار باستانی به کار گیری می شه.

حرم دانیال نبی (ع)

شوش

شوش

حضرت دانیال (ع) در حدود قرن هفت قبل از میلاد به همراه یهودیانی که به وسیله بابلی ها به اسارت گرفته شده بودن به میان النهرین و از اونجا به شوش وارد شد. ایشون یکی از پیامبران بنی اسراییل بود. دیدار ایشون با «نبوکد» (بخت النصر) پادشاه بابل در روایات آمده.
آرامگاه دانیال نبی (ع) در کنار رودخانه شاوور ساخته شده و همه ساله تماشاگر حضور زائرانی از سراسر دنیاس.

موزه شوش

شوش

موزه شوش در سال ۱۳۴۵ در جوار قلعه و محوطه باستانی شوش گشایش یافت. این موزه یکی از مهم ترین موزه های اشیای ایران باستانه و آثار با ارزشی از دوره های جور واجور تاریخی داره.

هفت تپه

شوش

شوش

محوطه باستانی هفت تپه حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر شوش هستش و همون طور که از نام اون پیداست از تپه های زیادی تشکیل شده. گستردگی این محوطه باستانی به مراتب باعث جلب توجه کاوشگران جور واجور قرار گرفته. اولین عملیات حفاری به سرپرستی دکتر عزت الله نگهبان در سال ۱۳۴۴ در این محل شروع شد که تا سال ۱۳۵۷ ادامه یافت. موزه هفت تپه و مرکز تعمیر چغازنبیل در جوار محوطه باستانی هفت تپه احداث شده. آرامگاه ایلامی که دارای اولین طاق هلالی دنیاس، قدمتی حدود دو قرن قبل از ساخته شدن چغازنبیل داره.

چغازنبیل

شوش

شوش

چغازنبیل در واقع زیگوراتیه که در زمان «اونتاش گال»، پادشاه ایلامی، ساخته شده. این بنا و آثاری که از داخل اون به دست اومده از حیرت انگیزترین آثار تاریخی جهان هستن. خیلی از آثار اون در موزه های معروف داخل و بیرون قرار دارن. این بنا در حدود ۳۰ کیلومتر با شوش فاصله داره و واسه بازدید از اون باید از جاده شوش – اهو
از و تقاطع چغازنبیل گذر کنین. ابعاد بنا ۱۰۵*۱۰۵ مترمربع و ارتفاع در حدود ۵۳ متره. عملیات قدیم شناسی اون در سال ۱۳۲۵ شروع شد و قدیم شناس و تاریخ نگار معروف «گیرشمن» به همراه همسرش در حفاری های اون شرکت داشتن.

ایوون و پارک ملی کرخه

ایوون کرخه

شاپور دوم ساسانی (۳۰۹ – ۳۷۹) در ۲۵ کیلومتری غرب شوش بر ساحل راست رودخانه کرخه یه شهر جدید شاهی بنا کرده بود که در متن پهلوی شهرستان های ایران از این شهر بنام «کردشاپور» نام برده؛ یعنی شهری که شاپور ساخته و این روزا اون رو «ایوون کرخه» می گن.     
پرفسور گیرشمن در سال ۱۹۵۰ میلادی در این شهر دست به جستجو زد که بقایای معماری اون رو آشکارتر ساخت. طرح شهر به روش غربیه. شهر به شکل مستطیلیه که چار کیلومتر طول و یه کیلومتر عرض داره. شهر رو باروی محکمی در بر گرفته که این بارو با خشت ساخته شده بود. در این شهر آثار دو بنا به دست اومده که به شاپور نسبت داده شده. یکی کاخی که با آجر و ساروج ساخته شده و مرکب از یه تالار چار گوش که گنبدی اون رو پوشانیدهه و در دو بخش جانبی اون با روش ای تازه با به کار گیری طاق ضربی پوشونده شده بود. سقف اونا رو با به کار گیری پنج طاق عریض پوشونده بودن که فضای میان اونا با به کار گیری طاق های متقاطع پر شده بود. طاق هایی که از دیواری به دیوار دیگه زده شده و واسه مقاومت در برابر فشار طاق های گهواره ای عرضی اختصاص یافته ان.

بنای دیگه کاخ یا کوشک سه ایوانی بود که دیواره های اون دارای نقاشی دیواری خوب بوده که روی طبقه ای از ساروج مخصوص نقاشی کرده ان. ایوون کرخه دارای شکل های جور واجور تأسیسات شهری مثل کارگاه های بافندگی ابریشم بوده که در تابشی اون پارچه های ابریشمی این شهر به نقاط دور و نزدیک صادر شد.
آثار معماری و شهرسازی ایوون کرخه اثر زیادی بر معماری ایران و بیرون از ایران داشته. سرزمین های شرقی مسیحی در طول دریای «آدریاتیک» و مدیترانه تا اسپانیا و هم اینکه در سوریه و مصر در ساختن

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *