تصویر بیگانگان در شعر مشروطه (سید اشرف الدین گیلانی، بهار و عشقی)- قسمت …

تصویری که سید اشرف الدین از اعراب داشت و در اشعارش به نمایش گذاشته با جهانبینی و ایدئولوژی او کاملاً سنخیت داشته است. او برخلاف عشقی که دیدگاهی عربستیز داشت با وجود افتخار به تاریخ باستان ایران و بزرگداشت پادشاهان، قهرمانان و پهلوانان ایران، از اعراب تصویری مثبت، آمیخته با دوستی و برادری ارائه کرد. او که خود عالم دینی بود عمل به تعالیم دین مبین اسلام را یگانه راه نجات ایران میدانست وهمواره با احترام از پیامبر اسلام، امامان معصوم و بزرگان دینی یاد کرده و خود را یک عرب دانسته است:
عربم من به همه خــلق سرآمد عـرب است صـاحب علم و قـــوانین مـجدد عرب است
آنکه بسته به ره دشمن دین سد عرب است اشرف و افضل، هم اعلم و اسعد عرب است
به عرب چون ندهم دل که محمد عرب است
گر به قانون عرب خلق عمل می کردند ور به قــرآن خــدا رفع خلل می کردند
مسلمین یکسره تسخیر مـلل می کردند حلقه در گوش سلاطین دول می کردند
آنکه از وی شود اسلام مجدد عرب است
(گیلانی، ۱۳۷۱: ۴۲۲-۴۲۴)
اعتقاد عمیق او به باورهای اسلامی، در بیان مسائل روز جهان نیز بازتاب داشت.در بحبوحه جنگ جهانی، زمانی که جهان از خونریزی و ویرانی حاصل از آن میسوخت او برای پایان دادن آن همه درگیری و آشوب با تکیه برنگرش مذهبی خود، دست به دامان پیامبران الهی میشود و محضری در عالم خیال ترتیب میدهد که همه پیامبران و سلاطین جهان درآن حاضرند او در پی آن بود تا با وساطت این بزرگان دینی که در رأس همهی آنها پیامبر اسلام قرار داشت، سلاطین جهان و کشورهای درگیر جنگ جهانی را به صلح دعوت کند. او در این مکاشفه، از مفاهیم قرآنی، دین اسلام و مذهب شیعه مانند: کرام الکاتبین، کربلا، روضه، صحن، عیسی مسیح ، موسی کلیم، اولیاء ا…، رحمه‌للعالمین و… بهره میگرفته در ذهن خود جهانی خالی از جنگ را تصویر کرده است. باورهای اسلامی- عربی او در این سروده نمودی آشکار دارد:
خـــواب دیدم هستم اندر کربـــلا در میان روضه و صحن و سـرا
در میــــان حجره هـــای دلنشیــن مجتمع گشته سلاطــین زمیـــن
محضــــــری از اولیـــاءا… بــــود صاحب منبـــر رسول ا… بــــود
پس به اذن آن خــــداونــدان جــود نوجوانی کرد بر منبـر صعـــود
گفت این دفترکه در این محضر است نام های خلق در این دفتر است
تا از آنروزی که دعـــوا شد شروع یعنی این جنگ اروپا شد شروع
برگشـــودم از بــــرای بازدیـــــــد دیدم این دفتر شده نصفش سفید
علتش را با دو صـــــد رنج و مــلال از کرام الکـاتبین کــــردم سوال
گفت امسال می دانـــی چــــه شــد؟ در اروپا هیچ می خوانی چه شد؟
صد هزاران طفــــل گشتـــه بی پدر صد هـــــزاران مام گشته بی پسـر
پس بیــاوردند تاجـــــی از طـــــلا بهر« ژرژ» و « ویلهلــم» و «نیکلا»
چون‌که چشم افتــــاد بر آن تاج زر کرد «ژوزف» بر «پوانکاره » نظــر
در حضور انبیـــــــــای مرسلیــــن تاج را برداشت عیسی از زمیــــن
گفت این تاج از شهی باشـد که او زودتر در جنگ گردد صلح جو[۳]
( همان: ۴۳۰- ۴۳۱-۴۳۲- ۴۳۳- ۴۳۴)
دیگر پیامبران هم پس از حضرت عیسی(ع) پادشاهان را نصیحت کردند و از اتحاد همه‌ی ادیان سخن گفتند سپس همگی برای اتمام این جنگ دعا و سلاطین را به پایان آن دعوت کردند.
از جمله موضاعات دیگری که سید در ارتباط با اعراب بیان میکند که هم متأثر از تعلیمات اسلامی وهم مبتنی بر نگرش جدید اروپاست مسئله زنان است او همواره زنان را به حفظ حجاب و پاک دامنی فرا میخواند و آنان را به کسب علم و دانش دعوت میکند. زن در اندیشه سید جایگاهی برابر مرد دارد و از نگاه مردسالارانهی اعراب پیش از اسلام انتقاد میکند و دین اسلام را تضمینکنندهی حقوق زنان میداند. او معتقد است آنچه اعراب امروز و به طور کلی جهان اسلام دارد در سایهی این دین، به دست آمده است:
گوش کن ای دختر من با طـرب شرحی از احوال زن‌های عــــرب
در عـرب قبل از ظهور مصطفی بر زنان می شد بسی ظلم و جفا
تا که از لطــف الهی شد عیـــان طلعت پیغمبـــــر آخر زمــــان
گفت حکم ا… این است ای کرام باید از زنها نماییـــــد احتــرام
مــرد و زن از مومنین و مومنـــات هر دو ظاهر گشته اند از نور ذات
هر زنی دارد تقاضـــــای حقـــوق دختران هستنــد دارای حقــوق…
(همان: ۴۹۰-۴۹۱)
یا در مورد عفت زنان که از دستوران دین اسلام است چنین سروده است:
مادران را در دو روز عمر عفت لازم است دختران را در میان خلق عصمت لازم است
عصمت و عفــت ز آداب مسلمـــانی شده بهر عصمــت در شریعت حکم قرآنی شده
(همان: ۷۶۶)
وی در نصیحتی به دختران در مورد حفظ حجاب گفته است:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.