شناسایی و معرفی کتب خطی طبی و مؤلفین آنها از قرن۷ تا ۱۳ …

آغاز: «من الکناش المعروف بالمعالجات البقراطیه و تدبیرهم و تداویهم حین ولدوا و آداب المرضعه و تدبیرها»[۱۲۰]،
انجام: «فقد وصفنا تدبیره فی المقاله الاولی فینبغی ان ینظر المتعلم فیه»،
پس از آن رساله مختصری است در باب امراض جزئی عارض بر اطفال در چهار ورق ایضا بزبان عربی که شروع آن چنین است: «بسمله نذکر امراضا جزئیه تعرض للصبیان فمن ذلک اورام یعرض لهم» و خاتمه آن چنی است: «و دقیق الشعیر او دقیق العدس»،
نستعلیق آمیخته به شکسته، کاتب نامعلوم، تاریخ تحریر ذی الحجه ۱۰۳۰، کاغذ نخودی، ابواب به شنگرف، جلد مقوا با رویه پارچه، ۱۵س، ۳۳گ ۱۱×۱۹، وقفی آقا زین العابدین در سنه ۱۱۶۶
علاج الاطفال(ضمایم-)(عربی)(۱۶۷۶۶)
جواب اشکالات:
مختصری است(از خواجه نصیر؟) در جواب به چند اشکال بر بعضی مطالب طبّی و ظاهراً قسمتی است از مبحث مفصلّتری.
آغاز: «بسمله مذهب جالینوس هو ان الحار الغریزی هو النار».
انجام: «کذب الکلام التالی و الا کذب الکلام الاول».
(۲۳۱-۲۳۵)

  1. اسئله و اجوبه

مختصری است مشتمل بر سؤالات امین الدولّه[۱۲۱] از خواجه نصیرالدین طوسی در خصوص مشکلات و عویصات مسائل کتاب قانون ابن سینا و جوابهای خواجه به سؤالات و اشکالات او.
آغاز: «سؤال ذکر الشیخ الرئیس فی الفن العاشر من الکتاب الثالث من القانون کلام کلی فی التنفس».
انجام: «هذا شیء جربه اصحاب الاکسیر… خصوصا ابن زکریا فی کتاب الاسرار له و الله اعلم تمت الرساله».
(۲۳۵-۲۴۳)

  1. رساله فی امر النضج

ایضا از خواجه نصیر است در خصوص موضوع نضج و منضجات که محلّ نزاع او وبعضی اطباء بوده و خواجه در آن بذکر آراء آنها و تقریر عقیده خود پرداخته است.
آغاز: «قد جری بینی ادام الله علاک و جعل اعدائک فداک و بین بعض الاطباء الذین عقلوا عن اصول العلم الطبیعی».
انجام: «خصوصا فی امر نضج الاخلاط و تسهیل سبیل الاندفاع».
(۲۴۳-۲۴۵)

  1. در کیفیت حدوث مزه ها

رساله بسیار مختصری است مشتمل بر جواب نصیرالدّین طوسی از سؤال نجم الدین دبیران قزوینی(متوفی در سنه ۶۷۵) صاحب شمسیّه در منطق و حکمت العین در حکمت و المنصّص[۱۲۲] در شرح ملخّص فخر الدّین رازی در باره کیفیت حدوث انواع طعمها و مزهها بتاثیر حرارت و برودت و قوه معتدله در اجسام لطیف و کثیف و معتدل.
آغاز: «اشار مولانا علامه العصر نجم المله و الدّین ادام الله علوه الی داعیه المستفید بان یکتب ما سنح له».
انجام: «و یفید ما سنح بخاطره الشریف الوقاد علیه ان شاءالله».
(۲۶۶-۲۶۸)

  1. رساله مفاصل

مختصری است مشتمل بر یک مقاله در بیان علّت پیدایش دردها و ضعف مفاصل و طریقه علاج آنها از تألیفات نجیب الدین ابو حامد محمدبن علی بن عمر السمرقندی(مقتول در سنه ۶۱۹ بدست لشکریان مغول در هرات) که از تألیفات مختلف او در طب چندین نسخه را در این کتاب معرفی و توصیف نمودهایم.
آغاز: «بسمله حمدله ان الله تبارک و تعالی لما خلق الحیوانات مختلفه الامزجه و الطبایع».
انجام: «و یدوم بقا البدن و تحصیل الامن من المعاوده ان شاءالله تعالی».
(۲۶۸-۲۷۵)
نستعلیق، کاتب محمد بن کمال الدین حسین، تاریخ تحریر یکشنبه ۲۱ صفر ۹۴۴، محل کتابت قم، عناوین به‌شنگرف، کاغذ شکری و نخودی آهار مهره، جلد مقوا، ۲۱س، ۱۶۱گ ۱۰×۵/۱۷، خریداری آستان قدس در اسفند ۱۳۶۷٫
علاج الامراض(۱۰۹۴۷)(فارسی)
«منظومهای است معروف به طب یوسفی از یوسف بن محمد بن یوسف طبیب که باسم خان شیبانی موشّح کرده است در امراض و معالجات از سر تا قدم و خودش بر این منظومه شرحی نوشته موسوم به جامع الفواید»، و منظومه مذکور فی الواقع عبارت است از مجموعه رباعیاتی در بیان امراض و طرق مداوای آنها که در سال ۹۱۴ سروده شده.
آغاز: «بسمله.ای درد تو آمده علاج دل ما عشق تو موافق مزاج دل ماجز درد و غمت مده بما خسته دلان کز درد و غمت بود رواج دل ما