مقاله علمی با منبع : شناسایی و معرفی کتب خطی طبی و مؤلفین آنها از قرن۷ تا ۱۳ هجری بر …

انجام: «فصل الیاء مع الیاء ییرکوکی اسم ترکی جزر است که بفارسی زردک نامند ییلااودی اسم ترکی ثیل است».
نستعلیق، کاتب نامعلوم، تاریخ تحریر اوائل قرن سیزدهم، عناوین بشنگرف، کاغذ حنائی، ۳۵س، ۳۵۰گ ۵/۲۰×۵/۳۱، جلد تیماج عطف پارچه، واقف عباسعلی صائبی، تاریخ وقف شهریور ۱۳۷۵٫
قرابادین(۱۳۹۹۲)(عربی)
کتابی است در بیان ادویه مرکبه و ذکر کیفیت ابدال ادویه و اوزان و مکائیل ومطالب عملی نظیر احراق و تحمیص و غسل و قلی و تصویل و استخراج ادهان و تفسیر اسامی یونانی ادویه و معرفت زمان رسیدن معجونات و ایارجات و غیرها و زمان سرآمدن قوتهای آنها از تألیفات بدرالدّین محمد بن بهرام بن محمد قلانسی (قرن ۱۱ق). که به لحاظ این که اکثر کتب قرابادین را خالی از مطالب مذکور میدیده آنرا بر اساس ملتقطات خود از کتب قانون(برمز قاف) و حاوی(بعلامت حاء) و کامل الصناعه(برمزکاف) و المنصوری(بعلامت میم) و ذخیره خوارزمشاهی(برمز ذال) و فردوس الحکمه(بعلامت فا) در ۴۹ باب بشرح ذیل تألیف نموده است:(فهرست جلد۱۹آستان قدس رضوی)
آغاز: «بسمله حمدله(بعد از ده سطر) اما بعد فقددعانی الی جمع هذا المختصر انی رأیت جل القراباذینات».
انجام: «قد جرب هذا فصح و تقلیل السکر جدا و الله اعلم بالصواب».
نستعلیق، تاریخ تحریر اوائل قرن سیزدهم، عناوین بشنگرف، کاغذ حنائی، ۳۵س، ۳۵۰گ ۵/۲۰×۵/۳۱، جلد تیماج عطف پارچه، واقف عباسعلی صائبی، تاریخ وقف شهریور ۱۳۷۵٫
قرابادین (۱۹۴۳۸) (فارسی)
مؤلف: محمد حسینی طالب محمد بن عمادالدین (قرن ۱۰ق.)
مشتمل است بر مقدمه و ۲۱ باب ، مقدمه در توضیح لغات ، باب اول درمفرحات ، باب دوم در جوارشات ، باب سوم در معاجین ، باب نهم در شرابها ، باب هفدهم در طلاها ، باب هجدهم در روغنها ، باب نوزدهم در مرمها ، باب بیستم در حقنهای وخاتمه در داروهای محلل و مقوی ومشتمل بر ۴ فصل می باشد.
آغاز:«بسمله ، حمد بی نهایت سزاوار حکیمیست که ارکان مختلفه الطبایع را امتزاج بخشیده .»
انجام: «رطلی شکر طبرزد کوفته کنند نیز جایز باشد.»
نستعلیق ۲۶سطری ، تاریخ تحریر :قرن ۱۳ق.، کاغذ :حنایی آهارمهره ، ۹گ۳۸×۱۷، عناوین به شنگرف ، نقش مهر با سجع : مهری مربعی با سجع : عبده اسماعیل الشریف ، حواشی اوراق وصالی شده ، جلد :تیماج مشکی فرسوده ، وقفی میرزا رضاخان نائینی ، مرداد ۱۳۱۱٫
قرابادین شفائی = قرابادین مظفری = طب شفائی[۱۳۳] ۳۶۵۹۸) (فارسی)
مؤلف: مظفر بن محمد حسینی شفایی اصفهانی معروف به حکیم شفایی (ـ۹۶۳ق.)
کتابی است در بیان داروها و داروسازی و ترکیب ادویه مرکبه (مرکبات) به ترتیب حروف تهجی (هر حرف در یک «باب») و نیز موارد استعمال آنها.
این کتاب یک بار به نام «شرف‌الدین حسن شفائی اصفهانی» (۱۰۳۷ق.) و دگربار به نام مظفر شفائی به چاپ رسیده است.
آغاز: «یشفی بلطفه السقیم و انه لعلی خلق عظیم و آله… و بعد پوشیده نماند که فقیر حقیر مظفر بن محمد الحسینی … باب الالف نوشدارو اعضای رئیسه را قوت دهد»
انجام: «بقدر احتیاج بطریق معهود معجون سازند شربتی یکمثقال بعد از چهل تمام [چهل روز استعمال نمایند] تمت»
نستعلیق ۱۷ سطری، تاریخ تحریر: ۱۰۶۵ق.، کاغذ: نخودی آهارمهره و بعضاً وصالی شده، ۱۳۵گ ۲۳×۱۱، عناوین و خطوط روی برخی عبارات به شنگرف، جلد: تیماج قهوه‌ای مستعمل، اهدایی مقام معظم رهبری در مهر ۱۳۸۶٫
قرابادین الشفائی مع قرابادین التذکره و قرابادینات اهل هند(۳۵۹۲۸) (فارسی و عربی)
مؤلفان: مظفر بن محمد حسینی شفائی اصفهانی معروف به حکیم شفائی (ـ۹۶۳ق.) و داود بن عمر انطاکی (ـ ۱۰۰۸ق.) و جامع احتمالاً کاتب نسخه «محمد بن جعفر حسینی طهرانی» (قرن ۱۳ق.) است.
این نسخه در اصل شامل تمام قرابادین حکیم شفائی است که در لابه‌لای آن اضافاتی از قرابادین تذکره (تذکره اولی الالباب و الجامع للعجب) تألیف انطاکی ـ به زبان عربی ـ و نیز قرابادینات اهل هند آمده، ابواب این نسخه همانند قرابادین شفائی است امّا تتمه هر حرفی (که در یک باب آمده) از حرف الف تا شین در آخر نسخه (در ۲۶ برگ) کتابت شده تا مطلب واضح و روشن باشد.
آغاز: «هذا الکتاب قرابادین الشفائی مع اضافه قرابادین التذکره شیخ داود انطاکی و مع قرابادینات اهل هند و متفرقه بسمله. الحمد لله العلّی الحکیم … اما بعد پوشیده نماند که فقیر حقیر مظفر بن محمد … باب الالف مع النون انوش دارو اعضاء … انوش دارو من تذکره داود انطاکی و هو یذکر مشهور …»
انجام [برگ ۲۰۸ نسخه]: «اگر با شیره پوست انار و کنار خورد پیچش ناف و خون شکم دفع شود و راحت یابد»
انجام تتمه کتاب [برگ ۲۳۳]: «شراب انار عذب دیگر آب انار … هر روز ده مثقال با عرق بید مشک بخورند تتمه الکتاب بعون الملک الوهاب»
نستعلیق تحریری ۲۲ سطری، کاتب: محمد بن جعفر حسینی طهرانی، تاریخ تحریر: ۲۲ جمادی‌الاولی ۱۲۴۴، کاغذ: نخودی آهارمهره، ۱۵۹گ۲۱×۳/۱۴، عناوین به سرخی، جلد: میشن قهوه‌ای، اهدایی مقام معظم رهبری در مهر ۱۳۸۶٫
قرابادین کبیر = قرابادین علویخان = قرابادین مجمع الجوامع(۳۱۴۳۰) (فارسی و عربی)
مؤلف: سید محمدهاشم بن محمدهادی (عبدالهادی) دهلوی شیرازی معروف به سید علوی خان و حکیم معتمد الملوک (۱۰۸۰ ـ ۱۱۶۰ یا ۱۱۶۲ق.)
کتابی است مشتمل بر دو مقدمه علمی به زبان فارسی:
مقدمه اول فی بیان وجه اضطرارنا الی ترکیب الادویه؛ مقدمه دوم[۱۳۴] فی قانون استخراج اوزان الادویه التی یحتاج الیه فی المرکب؛ مقدمه سوم که بخش عمده کتاب است در ذکر ادویه مرکبه به ترتیب حروف تهجی در ۲۶ «مطلب» و هر مطلب در چند «فصل».
مؤلف با نقل از اطبای یونان، روم، فارس و توران و کسب تجربه و عقل استنباطی، همچنین با کمک پدر و استادش این اثر را به رشته تحریر درآورده است.
این کتاب یکی از بخش‌های مجمع‌الجوامع ـ مذکور در همین فهرست، ذیل «مخزن الادویه» ـ اوست که به انجام نرسیده بود و خواهرزاده او؛ حکیم میرمحمدحسین بن محمد هادی عقیلی شیرازی خراسانی در سال ۱۱۸۵ق. آن را کامل کرد.[۱۳۵]
آغاز: «بسمله. فی بیان مقدمات یجب علینا ذکرها قبیل ذکر نسخ المقدمات التی تصیر المتعلم عارفاً علی ترکیب الادویه لکل مرض مرض العضو منه المقدمه الاولی فی بیان وجه .. »
انجام: «شربتی از یکدرم تا دو درم بعد از چهل روز که در جو گذاشته باشند بکار برند نافع باد»
نستعلیق ۲۵ سطری، تاریخ تحریر: قرن ۱۲ق.، کاغذ: نخودی آهارمهره، ۲۰۰گ ۵/۳۶×۲۱، عناوین و خطوط برخی عبارات به شنگرف، اوراق وصالی شده، ظهر برگ اول و آخر مطالب پراکنده در علاج امراض، معلق به حاشیه، جلد: تیماج فرنگی قهوه‌ای با حاشیه منقش زرکوب، اهدایی در بهمن ۱۳۸۳٫
قرابادین کرامت الشفاء[۱۳۶] (۴۷۰۷۷) (فارسی)
مؤلف: سید محمد بخش نعمت اللهی ( قرن ۱۳ق.)
مولف از اولاد شاه نعمت الله ولی است ، تالیف کتاب را بسال ۱۲۲۴ ق . در دیباچه می گوید که درخدمت حضرت شاه ید کرامت علی غریب نواز بن سید امانت علی غریب نواز که از اولاد سید جلال بخاری بوده شرفیاب شده و پنج سال پس از معالجه باطنی توسط آن بزرگان به بهانه ادویه درصدد ترتیب و تالیف قرابادین شده و مسمی بنام حضرتش نموده، کتاب حاضر ، از باب الالف ، تا باب الیاء در معرفی ادویه مرکبه و مفرده وخواص و صفت آنها با عناوین حرف الفباء و صفت – صفت و هر باب درچند فصل آمده ، دراین کتابی به اسامی فراوانی ازادویه مفرده ومرکبه و جزئیات آن ها پرداخته شده.
نسخه ناقص الآخر است (کتابت ناتمام رها شده است )
آغاز:«بسمله ،اقسام جواهر حمد بیحد واصناف لآلی ثنای بیعد تحفه جناب حضرت حکیم الاطلاق جل جلاله … اما بعد گوید ضعیف نحیف سید محمد بخش عفی عنه.»
انجام موجود : «ودراندلس مقشر از پوست اورا بجایی کندش استعمال مینمایند در.»