دانلود پایان نامه

کودها و سموم آفت کش، جلوگیری از فشرده شدن خاک، رشد و توسعه ریشه می شوند(رجب لاریجانی، 1389). مالچ یک راه مؤثر برای تهیه سر پناه برای حشرات شکارگر است. که نقش مهمی در کنترل بیولوژیک دارد و با کمک به حفظ رطوبت مورد نیاز گیاه باعث افزایش قدرت تحمل گیاه نسبت به حمله آفات می شود(جیل و گویال22، 2014).
2-7-4- اثر مالچ کاه و کلش بر رشد گیاه
مالچ ها بر روی گیاهان از طریق تأثیر بر آب خاک، درجه حرارت، ساختمان، شوری و فرسایش، مؤثر واقع می شوند. یکی از بحرانی ترین مراحل در دوره زندگی گیاه، مراحل جوانه زنی، سبز شدن و استقرار گیاهچه است. برای جوانه زدن بذر باید یک محیط مساعد از نظر میزان آب، درجه حرارت و تهویه فراهم شود. بعد از جوانه زدن گیاهچه باید از خاک خارج شده و مستقر شود گیاهچه ها اگر در محیط نا مناسب قرار گیرند می توانند به آسانی صدمه ببیند، مالچها با تعدیل یا اصلاح خاک در محیطی که بذرها و گیاهچه ها در آن هستند، می توانند به جوانه زدن، سبز شدن و رشد گیاهچه کمک کنند(کوچکی، 1376). از دلایل عمده افزایش جوانه زدن، سبز شدن و رشد گیاهچه محتوای آب بیشتر در خاک، کاهش تبخیر و افزایش درجه حرارت خاک توسط مالچ می باشد.درجه حرارت بالاتر به تنهایی یا توأم با محتوای آب بیشتر جهت رشد گیاه در مراحل بعدی و زودرسی آن مؤثر است(سرمد نیا و کوچکی، 1371؛ کوچکی، 1376). بهره گیری از تکنیک استفاده از مالچ با ایجاد شرایط مناسب از قبیل حفظ رطوبت خاک، جلوگیری از رشد علف هرز و حذف رقابت بین علفهای هرز و گیاه اصلی، رشد رویشی را در گیاهان تقویت نموده و با حفظ رطوبت در خاک در اثر به کارگیری رطوبت، رشد اندام های هوایی گیاه به دلیل ممانعت از تبخیر و تعرق به طور مناسبی صورت می گیرد(قنبری و همکاران، 1392).در بررسی تأثیر مالچ روی صفت های کشاورزی، خواص خاک و بیماری و هجوم آفت حشرات روی لوبیا خشک نتایج نشان داد که استفاده از مالچ در لوبیا خشک باعث افزایش ارتفاع آن می شود همچنین گیاهان با مالچ دارای بلندترین غلاف ها هستند(اوسوم و میتسنجوا23، 2007).
2-7-5- اثر مالچ بر عملکرد دانه لوبیا
اکثر گزارشات نشان می دهد که عملکرد گیاهان در صورت استفاده از مالچ در مقایسه از خاک بدون مالچ، افزایش یافته و غالب مالچ ها در افزایش عملکرد مؤثر هستند. اگر چه واکنش محصول نسبت به مالچها عمدتاٌ در ارتباط با آب و خاک و درجه حرارت می باشد، ولی ناشی از افزایش جمعیت گیاهی، تقلیل پوسیدگی ریشه و تقلیل شوری خاک نیز است. بدون تردید مالچها به علت تأثیر بر ساختمان خاک، عناصر غذایی، فعالیت میکروبها، توزیع ریشه و غیره نقش مهمی در ازدیاد عملکرد به عهده دارند. کاهش عملکرد نیز در اثر استفاده از مالچ به علت شرایط خاص و عموماٌ درجه حرارت خاک می باشد(کوچکی، 1376). در بررسی تأثیر مدیریت آبیاری و مالچ کاه بر عملکرد لوبیا معمولی نتایج نشان داد که مدیریت آبیاری و سطوح مختلف مالچ بر عملکرد دانه معنی دار می باشد(خنک و همکاران، 1391). در مطالعه ای مالچ ها روی تعداد برگهای لوبیا اثر می گذارند، نتایج نشان می دهد مالچ ها تعداد برگهای گیاه را زیاد کرده بنابراین شاخص سطح برگ افزایش یافته که باعث افزایش عملکرد می شود(اوسوم و میتسنجوا، 2007). در بررسی تأثیر ورمی کمپوست، کود و مالچ بر رشد گیاه، گره و عملکرد غلاف لوبیا سبز نتایج بدست آمده نشان داد که مالچ تأثیر معنی داری روی وزن تک غلاف، طول غلاف، وزن غلاف/گیاه و عملکرد غلاف دارد(سینگ24 و همکاران، 2011). نتایج حاصل از بررسی اثر عمق کاشت و انواع مالچ بر تسهیم و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی در نخود دیم نشان داد که در ساقه اصلی از نظر عملکرد دانه و تعداد دانه در مترمربع بین تیمارهای مالچ و عمق های مختلف کاشت اختلاف معنی داری وجود دارد. احتمالاً اختلاف بین عملکرد نهایی تیمارها در نتیجه اثر ساقه اصلی و شاخه فرعی اول می باشد، یعنی تیمارها بیشتر با اثر بر عملکرد دانه ساقه اصلی و شاخه فرعی اول سبب افزایش عملکرد دانه می شوند. سیستم مالچ کلشی نیز بعد از آبیاری تکمیلی در مقایسه با سایر تیمارها نقش مؤثری در افزایش عملکرد دانه دارند. در شرایط خشکی نقش و سهم انتقال مجدد مواد ذخیره شده در ساقه جهت جبران کاهش فتوسنتز برای پر کردن دانه ها به شدت افزایش می یابد که در تمام تیمارهای بدون مالچ و عمق کاشت سطحی که در معرض خشکی بیشتر است سهم انتقال مجدد ساقه و کارایی ساقه در انتقال مواد به دانه نسبت به تیمارهای مالچ کلشی و آبیاری تکمیلی و عمق کاشت به دلیل کمبود رطوبت بیشتر پایین تر است(فطری و همکاران، 1392).
2-7-6- اثر مالچ در کنترل علف هرز
امروزه با گسترش کشاورزی رایج و افزایش فشار بر اگرواکوسیستم ها، اثرات منفی آفت کشهای شیمیایی مانند آلودگی هوا ناشی از تولید گازهای گلخانه ای، آلودگی آبهای زیرزمینی، فرسایش خاک و از بین رفتن تنوع زیستی افزایش یافته است. در بیشتر مناطق دنیا بین 30 تا 50 درصد بازار آفت کشهای شیمیایی را علف کشها تشکیل داده که برای کنترل علف های هرز به کار می روند. برای توسعه نظام های مدیریت علف های هرز که به طور مؤثر و با حداقل هزینه، بدون خطر برای محیط زیست و سازگار برای شرایط خاص باشد، بایستی یک رهیافت مدیریت تلفیقی و غیر شیمیایی برای کنترل علف هرز مد نظر قرار گیرد. از جمله روش های غیر شیمیایی می توان به مالچ های آلی مانند کاه اشاره کرد(عسگرپور و همکاران، 1389). در مناطق گرمسیری اگر لوبیای کشت شده چهار تا شش هفته اول دوره رشد از رقابت با علفهای هرز محافظت شود ممکن است ع
ملکردی برابر با عملکرد این که در تمام طول دوره از رقابت با علف هرز مصون بوده تولید نماید. کاربرد مالچ در مزارع با کاهش رسیدن نور به بذر علف های هرز موجب کاهش جوانه زنی آنها از طریق کاهش کیفیت و کمیت نور می شود. همچنین با استفاده از مالچ می توان موجب ایجاد تغییرات فنولوژیکی در علفهای هرز شد زیرا نور قرمز دور تعیین کننده فتوپریود بوده و با افزایش نور قرمز دور نسبت نور قرمز در تاج پوشش گیاهی رشد فنولوژی گونه های علف هرز بلند با سرعت افزایش پیدا می کند، این در حالی است که تکمیل چرخه زندگی علفهای هرز روز کوتاه افزایش پیدا می کند. افزایش ساقه های جانبی و تولید انشعاب نیز تحت تأثیر نور قرمز دور قرار می گیرد. ترکیبات آللوپاتیک نیز می توانند از راههای مختلفی از جمله تجزیه ضایعات موجود در مالچ، انتشار ترشحات ریشه ای گیاهان موجود در مالچ و تبخیر شدن از سطوح مختلف اندام های گیاهی موجود در مالچ وارد خاک شوند(قنبری و همکاران، 1392). مالچ با به وجود آوردن یک شرایط نا مساعد بر روی سبز شدن بذر علف هرز و مانع فیزیکی برای بیرون آمدن جوانه آن باعث کاهش رشد علف هرز می شود(رلف و مک دانیل25 و همکاران، 2009). در بررسی اثرات تلفیقی آفتاب دهی، مالچ کاه و وجین دستی بر بانک بذر علف های هرز نتایج اثر مالچ کاه بر جمعیت بانک بذر نشان داد که مالچ کاه اندازه بانک بذر را کاهش داده به طوری که با افزایش میزان مالچ از تراکم بذور کاسته می شود. اگرچه علف های هرز در کرتهای دارای مالچ جوانه می زنند ولی مالچ با خاصیت بازدارندگی خود باعث کاهش رشد رویشی علف های هرز و به تبع آن روی رشد زایشی و باروری آنها نیز اثر گذاشته و میزان تولید بذر آنها را کاهش می دهد(عسگرپور و همکاران، 1389). در بررسی مقایسه مالچ های کاه وکلش و علف کش ها در کنترل علف های هرز در مزارع گوجه فرنگی نتایج نشان داد که مالچ کاه، جمعیت و وزن خشک علف های هرز را نسبت به تیمار بدون مالچ کاهش داده در واقع مالچ کاه علف های هرز باریک برگ را به طور مؤثر تری کنترل می کند در حالی که مالچ پلی اتیلن تیره عکس این حالت اثر می گذارد(احمدی و همکاران، 1393).

مطلب مشابه :  دلیل بروز مشکلات رفتاری چیه؟

2-7-7- اثر مالچ بر رطوبت خاک
بسیاری از خواص و شرایط خاک به طور مسقیم یا غیر مستقیم تحت تأثیر مالچها قرار می گیرند مثل آب خاک از طریق کنترل رواناب، افزایش نفوذ پذیری، کاهش تبخیر و کنترل علفهای هرز؛ درجه حرارت خاک از طریق ممانعت از تابش خورشید، هدایت و نگهداری گرما و خنک شدن در اثر تبخیر؛ مواد غذایی خاک از طریق افزایش مواد آلی، نیتریفیکاسیون متفاوت و قابلیت حل مواد معدنی؛ ساختمان و رژیم بیولوژیکی خاک از طریق افزایش مواد آلی در خاک، جمعیت موجودات و میکروبها در خاک و توزیع ریشه گیاه؛ قابلیت فرسایش خاک و شوری خاک از طریق شستشوی خاک و کنترل تبخیر تحت تأثیر مالچ قرار می گیرند(رستگار، 1371). تبخیر از خاک را می توان با قرار دادن پوششی از مالچ در سطح خاک کاهش داد. کارایی مالچ در کاهش تبخیر به ضخامت و جنس مالچ بستگی دارد. افزایش ضخامت مالچ موجب کاهش بیشتر خروج رطوبت از خاک می گردد. بیشترین ذخیره سازی رطوبت در بالاترین نسبت مالچ کاه و کلش مشاهده شده اما مالچ های پلاستیکی بیشتر از هر نوع مالچ دیگری از خروج رطوبت جلوگیری می کنند(رجب لاریجانی و زرگر، 1391). در تحقیقی مالچ علفی به علت نگهداری گرمای زیاد خاک بیشتر می تواند رطوبت خاک را حفظ کند، مالچ علفی همچنین برخلاف مالچ های دیگر سرعت نفوذ باران و آب آبیاری را کنترل می کند در حالی در مالچ های دیگر نفوذ آب به داخل خاک ممکن است به طور صحیح نباشد و آب روی سطح مالچ باقی بماند(مانند مالچ پلاستیک) و توسط گرمای خورشید تبخیر شود(اوسوم و میتسنجوا26، 2007). مالچ کاه تابش مستقیم نور و تبخیر خاک را کاهش می دهد و رطوبت خاک را بیشتر حفظ می کند به ویژه در مراحل اولیه خشک شدن خاک هنگامی که سطح خاک مرطوب است. مالچ همچنین بازتاب تابش خورشید را در روز افزایش می دهد و باعث کاهش از دست دادن حرارت کمی از خاک در شب می شود. در نتیجه با افزایش دمای حداقل و کاهش دمای حداکثر تفاوت در دمای سطحی خاک در طی شبانه روز را به وجود می آورد. داشتن محتوای آب خاک سطحی نزدیک به ظرفیت مزرعه و درجه حرارت کمتر خاک به طور کلی به نفع رشد گیاه و افزایش عملکرد است. به خصوص برای خاک هایی با ظرفیت نگهداری آب پایین. محتوای بالای آب خاک در سطح خاک و تغییرات کمتر دمای روزانه خاک می تواند جذب مواد غذایی را افزایش دهد که اثر مالچ بر رشد و توسعه گیاه را تشدید می کند(وایل27 و همکاران، 2015).

مطلب مشابه :  خرید و دانلود پایان نامه وزارت امور خارجه

فصل سوم
مواد و روش ها

3-1- زمان و موقعیت جغرافیایی و اقلیمی محل اجرای طرح
این آزمایش در سال زراعی 1393در مزرعه تحقیقاتی به ابعاد 300 مترمربع در روستای حسن آباد از توابع شهرستان کوچصفهان اجرا گردید. محل اجرای آزمایش از نظر آب و هوا و طبقه بندی اقلیمی جز مناطق معتدل و مرطوب محسوب می شود مقدار بارندگی، تغییرات دما و ساعات آفتابی در نمودارهای3-1 تا 3-3 نشان داده شده است.

نمودار 3-1- مقدار بارندگی طی فصل رشد لوبیا در محل انجام آزمایش

نمودار 3-2- تغییرات دمای حداقل و حداکثر طی فصل رشد لوبیا در محل انجام آزمایش

نمودار 3-3- تغییرات ساعات آفتابی طی فصل رشد لوبیا در محل انجام آزمایش

3-2- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک محل انجام آزمایش
برای تعیین مشخصات فیزیکی و شیمیایی خاک از عمق 0 تا 20 سانتیمتری نمونه برداری انجام گردید. براساس نتایج به دست آمده از آزمایش خاک، بافت خاک مزرعه از نوع لومی بود. همچنین pH آن برابر با 42/7 می باشد. نتایج آزمایش خاک در جدول 3-1 ارائه شده است.

جدول3-1- خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک زراعی محل اجرای آزمایش

هدایت الکتریکی
اسیدیته
ازت
فسفر
قابل جذب
پتاسیم
قابل جذب
آهن
قابل جذب
کلسیم تبادلی
کلسیم محلول
کربن آلی
شن
سیلت
رس
(دسی زیمنسمتر)
کل اشباع
کل(درصد)
(پی پی ام)
(پی پی ام)َ
(پی پی ام)
(میلی اکی والان درصد گرم)
(میلی اکی گرم درصد گرم)
(درصد)
(درصد)
(درصد)
(درصد)
45/0
42/7
179/0
1/35
3/47
2/48
8/47
8/2
59/1
15
52
33

3-3- مشخصات طرح آزمایشی
به منظور تعیین بهترین تاریخ و بررسی اثر مالچ بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه لوبیا از آزمایش فاکتوریل با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار استفاده شد. فاکتور اول تاریخ کاشت در سه سطح و فاکتور دوم کاربرد مالچ در 2 سطح شامل استفاده از مالچ و عدم استفاده از مالچ بود. تاریخ های کاشت لوبیا 3، 10، و 17 اردیبهشت ماه در نظر گرفته شد. مالچ استفاده شده در این بررسی مالچ کاه و کلش بوده است. زمان مالچ گذاری بعد از ظاهر شدن اولین سه برگچه ای در هر تاریخ کاشت بود و در تاریخ های کاشت دوم و سوم تا قبل از مالچ گذاری علف های هرز از طریق مکانیکی با فوکا کنترل شد.
3-4- مراحل اجرای طرح آزمایشی
جهت اجرای طرح آزمایشی ابتدا زمین در اواخر اسفند ماه 1392 شخم زده شد. کرت بندی زمین در اوایل اردیبهشت ماه صورت گرفت. در هر بلوک شش کرت به ابعاد(5/1×5/3) ایجاد شد. بین هر کرت از یکدیگر 40 سانتیمتر فاصله در نظر گرفته شد. بین هر تکرار نیز 1 متر فاصله قرار داده شد. دانه های لوبیا در ردیفهایی به عرض 40 سانتیمتر از یکدیگر کاشته شدند، روی ردیفهای کاشت نیز فاصله دو بوته از یکدیگر 20 سانتیمتر در نظر گرفته شد. در طی دوران کاشت و رسیدگی کامل به دلیل وجود علف های هرز داخل کرت ها و حاشیه مزرعه عملیات وجین علف های هرز به صورت دستی در چهار نوبت انجام گرفت. در اواسط دوره رشد به دلیل زرد شدن رنگ برگ ها محلول پاشی نیترژون به مقدار 2 در هزار صورت گرفت، همچنین محلول پاشی کلات آهن نیز به مقدار 2 در هزار جهت برطرف کردن کمبود آهن انجام پذیرفت. برداشت کامل گیاه لوبیا پس از 68 روز پس از کاشت برای کلیه تاریخ کاشت ها انجام شد.
3-5- خصوصیات مورد بررسی
به منظور بررسی صفات پس از رسیدگی کامل از هر کرت آزمایشی تعداد 6 بوته به طور تصادفی از 2 ردیف میانی برداشت و صفات مورد نظر اندازه گیری شد. جهت تعیین عملکرد از هر کرت آزمایشی ردیف های میانی به طول 1 متر با حذف 5/0 متر اثر حاشیه محاسبه شد.
3-5-1- تعداد غلاف سبز در هر بوته
برای این کار تعداد 6 بوته به طور تصادفی انتخاب شدند، سپس تعداد غلاف ها در این 6 بوته شمارش گردید و پس از آن میانگین تعداد غلاف ها در هر بوته محاسبه شد.

3-5-2- تعداد دانه سبز در هر بوته
برای تعیین این صفت تعداد 6 بوته به طور تصادفی انتخاب شدند و تعداد دانه در آنها شمارش گردید. سپس از آنها میانگین گرفته شد.
3-5-3- تعداد دانه خشک در هر بوته
برای این کار تعداد 6 بوته به طور تصادفی انتخاب شدند و تعداد

دیدگاهتان را بنویسید