پول چیجوری وقف می شه؟

وقف پول و چگونگی اون

درباره وقف پول و چگونگی اون باید بگیم وقف پول دست کم به دو شکل بانک و صندوق تصور میشه که در دنباله به بررسی هر کدوم از اونا می پردازیم .

بند اول : بانک وقف پول

بانک وقف پول ,یه جور از بانکه که پولای وقف شده رو جمع بیاری می کنه و منافع اون رو در راهی که واقفان اعلام کردن ,؛ به مصرف میرسونه .واسه انتفاع از پول موقوفه لازمه با اون فعالیت اقتصادی انجام شه . از مناسب ترین فعالیتای اقتصادی , دادن اون به افراد مطمئن مثل تاجران , کاسبا و تولید کنندگانه .

بانک در نقش سرمایه گذار و تاجر ,کاسب و تولید کننده در نقش عامل ,  قراردادی در چارچوب عقود اسلامی ,مثل مضاربه منعقد می کنن و سود به دست اومده , میان اونا تقسیم می شه .سود برگشتی به بانک پس از کسر هزینه های بانک و پس انداز مبلغی واسه حفظ ارزش پول در صورت وجود تورم ,به مصارفی می رسه که واقفان اعلام کردن .با در نظر گرفتن اینکه تورم ارزش پول رو کم می کنه ؛ لازمه مقداری از سود رو به اصل سرمایه برگردونن تا ارزش ابتدایی اون حفظ و باقی موندن پول موقوفه تضمین شه .در این صورت مشاهده می شه که بعضیا حتی با پول کم می تونن در جفت و جور شدن مبالغ خیلی خیلی زیادی سهم داشته باشن و از اصل سرمایه ,گروهی که واسه کار به سرمایه نیاز دارن ,برخوردار شن و از منافع اون هم محرومان سود ببرن[1] .

واسه انتفاع از پول موقوفه لازمه با اون فعالیت اقتصادی انجام شه. از مناسب ترین فعالیت های اقتصادی دادن اون به افراد مطمئن، مثل تاجران، کاسبان، تولید کنندگانه. بانک در نقش سرمایه گذار، و تاجر و کاسب وتولید کننده در نقش عامل، قراردادی در چار چوب عقود اسلامی، مثلا مضاربه، منعقد می کنن و سود به دست اومده بین اونا تقسیم می شه. سود برگشتی به بانک، پس از کسر هزینه های بانک و پس انداز مبلغی واسه حفظ ارزش پول در صورت تورم، به مصارفی که واقفان اعلام داشته ان می رسد. با در نظر گرفتن این که تورم، ارزش پول رو کاهش می دهد، لازمه مقداری از سود رو به اصل سرمایه برگردونه تا ارزش ابتدایی ی اون حفظ شه و باقی موندن پول موقوفه تضمین شه. در این صورت مشاهده می شه که عده ای، حتی با پولی کم، می تونن در جفت و جور شدن مبالغی هنگفت سهم داشته باشن و از اصل سرمایه، گروهی که واسه کار به سرمایه نیاز دارن بهره مند شن و از منافع اون هم محرومان سود برند. مخارج و هزینه های بانک باید به روش های جورواجور تأمین شه. یکی از این روش ها همونجوریکه گفته شد، برداشت از سود مضاربه س. روش ی دیگه کمک مردم و سازمان های دولتیه. مردم می تونن با وقف ساختمون، به امر خیرخواهانه ی بانک وقف کمک رسونن و یا با کار کردن در اون، بدون دریافت مزد حتی واسه چند ساعت یا یه روز در هفته، وقت خود رو وقف این بانک کنه. کمک سازمان اوقاف و یا مؤسسات دیگه هم در جفت و جور ی محل بانک و یا پرداخت هزینه ی کارکنان مؤثره. بانک وقف پول با درج اطلاعیه در مجلات علاوه بر ارائه گزارش از فعالیت هاش، اسامی واقفان رو، در صورت تمایل اونا، اعلام می کنه. این بانک به دلیل رابطه با وقف و پول از طرف مراجع مربوط مثل سازمان
اوقاف و بانک مرکزی واسه دوری از خطا و خلاف نظارت می شه.

بند دوم : صندوق قرض الحسنه وقف

این صندوق شکل دیگری از وقف پوله که در اون واقفان پول ؛ مبالغی رو واسه قرض به نیازمندان وقف می کنن .از منافع پول موقوفه اینه که می تونن به بیماران ,جوانان در حال ازدواج و کسائی که در شرایط مالی هستن با قرض دادن کمک کنن ؛ با برگردوندن قرض ,اصل پول وقف شده در صندوق باقی می مونه .

این صندوق شامل صندوقهای عام و خاصه .که خاص به افراد خاصی قرض می ده و نمیشه منافع اون رو به مصرف بقیه رساند .این صندوق شامل انواعیه :

الف : صندوق وقف قرض الحسنه درمان: این صندوق در بیمارستان ها، درمانگاه ها و بقیه مراکز درمانی قرار می گیرد. منظور از تأسیس این صندوق کمک به بیمارانیه، استطاعت مالی واسه درمان ندارن. خیلیا هستن که پس از گذران دوره ی مریضی و دشت کردن سلامتی خود و یا عیادت از بیماران و در بیمارستان ها و مراکز درمانی، دوست دارن بخشی از پول خود رو وقف بیماران نیازمند کنه. با ایجاد اینجور صندوق هایی هیچ مریضی به دلیل مشکلات مالی با مانع نبود پذیرش مراکز درمانی روبه رو نمیشه. مریضایی که در وضعیت مالی سختی به سر می برند می تونن از این صندوق استقراض کنن.

ب : صندوق وقف قرض الحسنه ازدواج : هدف از ایجاد این صندوق کمک به جوانان در حال ازدواجه که به کمک مالی نیازمندن. این کمک به شکل قرض ارائه می شه

ج : صندوق وقف قرض الحسنه کارکنان: کارکنان هر اداره یا سازمان یا شرکت می تونن یا ایجاد یه صندوق وقف قرض الحسنه به کمک یکدیگر در مواقع ضرروی بشتابند. این کمک به وسیله ی قرض پول وقف شده ی کارکنان تحقق پیدا می کنه.

د : صندوق وقف با موضوعای دیگه: صندوق وقف پول علاوه بر درمان، ازدواج و کمک به کارکنان، در موضوع های دیگه هم قابل تأسیسه. به خاطر این می توان با تأسیس اون در موضوع های خاص دیگه کار خیری انجام داد. نمونه های فوق با در نظر گرفتن نیازای جامعه مطرح شدن و می تونه منشأ تلاش صندوق های وقف قرض الحسنه ی خاص پول باشه.

درباره صندوق قرض الحسنه عام هم باید گفته شه چون ممکنه بعضیا بدون ذکر قصد خاص واسه قرض , پول خود رو واسه قرض وقف کنه.- کارکرد وقف پول رو مى‏توان با در نظر گرفتن وجود پول یا براى قرض دادن، با ایجاد صندوق‏هاى خیریه براى بر طرف کردن نیاز مردم در مورد‏هاى جور واجور مثل درمان، ازدواج، آموزش و… قرار داد. همون‏گونه که این در برخى کشورهاى اسلامى صورت مى‏پذیرد. مثلاً اگه فردى صندوق خیریه‏اى رو با سرمایه ابتدایی تأسیس کنه و بعد وقف بیشتر کنه، یه واحد حقوقى با قصد خیرخواهانه ایجاد مى‏شه که فنا و نبود بقاى اون جز با ورشکستگى ناشى از نبود برگردوندن وام‏هاى دریافتى، محقق نمى‏شه و بقاى عرفى مال با وجود انتفاع، صادقه. یا با تمرکز وقف در سرمایه‏گذارى و تجهیز منابع، در کنار رشد و پیشرفت، پخش نفع و سود حاصل از اون در امور نه و عام‏المنفعه به شکل‏هاى جورواجور امکان‏پذیر باشه. از سوى دیگه با پذیرش وقف پول، همه مى‏تونن از این فیض دائمی با هر قدرت مالى بهره‏مند شن و اینجوری مى‏توان به آسانى و سهولت با سرمایه‏گذارى مناسب، بیش‏ترین نفع رو به جامعه رساند و با ایجاد بانک یا صندوق وقف، زمینه‏ساز حضور جدى این نهاد پر نه مالى در پیشرفت و آبادانى جوامع باشیم.برخلاف نظام بانکی، که باعث افزایش سرمایه می شه، صندوق قرض الحسنه نه فقط افزایش سرمایه رو موجب نمی شه. بلکه با گذشت زمان و وجود تورم، برخلاف امور خیری که از اون نشأت می گیرد، موجب کاهش ارزش سرمایه می شه. به خاطر همین پول وقف شده پس از یه مدت کم ارزش و غیر قابل انتفاع می شه؛ پس واسه حفظ ارزش پول و باقی موندن عمل نه واقفان و نگهداری ساز و کار وقف بهتره تدبیری فکر کرده شه؛ می توان از بدهکار خواست تا مبلغی رو واسه بازسازی پول، به شکل هبه یا وقف، به اصل قرض اضافه کنه و یا در اول ارزش پول یا برابر اون، یکی از جنسای با ارزش مثل طلا، زمین و خونه رو به شکل قرض واگذار کرد تا زمان پرداخت قرض، ارزش واقعی پول حفظ شه.

  عرب عامری ، محمد علی ( 1384) مبانی فقهی و حقوقی وقف ؛ پایان نامه ارشد ، دانشگاه آزاد تهران مرکزی ، ص 43; [1]