کنترل وضعیتی و تعادل در سالمندان

دانلود پایان نامه

افزایش جمعیت سالمندان نشون دهنده ضرورت طراحی و برنامه ریزی واسه اقدامات حمایتی در همه ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و طراحی برنامه های مناسب بهداشتی، درمانی و توانبخشی می باشه(26).افزایش جمعیت سالمندان به معنی افزایش تعداد افراد دارای ناتوانیه. اطلاعات و آمار به دست اومده از بقیه کشورها نشون می دهد که این قشر از جامعه در انجام خیلی از فعالیت های کارکرد اساسی، مثل حفظ تعادل، راه رفتن، مراقبت های شخصی، جنب و جوش بدنی و بقیه جنبه های زندگی روزمره با مشکل روبه رو هستن. واقعا بعد از سن 60 سالگی با افزایش سن به شکل پیش رونده ای نسبت افراد ضعیف جسمی به کل افراد این گروه سنی، افزایش زیادی نشون می دهد(76).

نبود تعادل مثل عواملیه که در سنین پیری رخ می دهد. عواملی که می تونن موجب از دست دادن تعادل در سالمندان باشن. متعددند ولی می توان اونا رو به دو گروه اصلی عوامل داخلی (فیزیولوژیک و اسکلتی- عضلانی مثل گیجی، ضعف، اشکال در راه رفتن و …) و عوامل خارجی (محیطی مثل سطوح لغزنده، نور ناتوون محیط، مشکلات طبیعی و …) تقسیم کرد. عوامل داخلی نقش مهمی در نبود تعادل سالمندان به خاص سالمندان در خطر داره(4).

 

2-2-8 افزایش سن و سیستم های حرکتی

2-2-8-1 تغییر در سیستم اسکلتی- عضلانی

کاهش تودۀ عضلانی، قدرت و هماهنگی عضلات در این سیستم به طور کاملً مشخصه. تعداد کلی رشته های عضلانی کاهش می یابد ، در نتیجه اندازۀ واحد حرکتی هم کم می شه. قدرت ایزومتریک[1] عضلات پروگزیمال[2] و دیستال[3] 20 تا 40 درصد در افراد 60 تا 70 ساله کاهش می یابد. در افراد سن و سال دار، ناتوانی در اندامهای تحتانی مشخص تره. یکی از مهمترین تغییرات، کاهش قدرت و سرعت انقباض عضلات مچ پا می باشه که باعث اشکال در بازیابی تعادل در مواقع ضرورت می شه(4).

تغییرات سیستم اسکلتی- عضلانی، راه رفتن و تعادل سالمندان رو ناراحت می سازه. با بالا رفتن سن، و به دنبال تغییرات فیزیولوژیک، تاندون ها و لیگامانها کلسیفیته شده، دیسک بین مهره ای مسطح و انحنای ستون فقرات افزایش می یابد. در نتیجه این تغییرات پوسچر فرد تغییر می کنه. تنه بیشترً به طرف جلو مایل شده و سر روی گردن خم می شه. کل این تغییرات باعث می شه که در حالت وایس تاده مرکز ثقل به طرف جلو و در بیرون از محدوده ثبات قرار گیرد که این، خطر از دست دادن تعادل رو افزایش می دهد. هم اینکه با در نظر گرفتن کاهش قدرت عضلات پروگزیمال، عضلات بازکننده و خم کننده ران، سرعت راه رفتن و طول و ارتفاع گامها هم کاهش می یابد(59،69).

 

2-2-8-2 تغییر در سیستم عصبی- عضلانی

این سیستم با تنظیم نیروهای جور واجور موثر بر بدن، موقعیت بدن رو در فضا کنترل می کنه. این نیروهای لازم، در حالت وایس تاده ساکن و وایس تاده هنگام به هم خوردن تعادل، متفاوت می باشن(4).محققان زیادی با به کار گیری نوسان سنج و سکوی متحرک اندازه نوسان بدن رو در سنین جور واجور اندازه گیری کردن. تو یه تحقیق، اندازه نوسان بدن 500 نفر بین سنین 40 تا 80 سال اندازه گیری و نشون داده شد که اندازه نوسان بدن در هر دهه افزایش می یابد و بیشترین اندازه نوسان در گروه 80 ساله ها بوده.کلا تحقیقات جور واجور نشون می بدن که در حالت وایس تاده، اندازه نوسان بدن سالمندان، بیشتر از افراد جوونه و می تونه نتیجه گرفت که افزایش اندازه نوسان، نمایشگر کاهش تعادل در سنین بالاتره(47).

 

2-2-9 افزایش سن و سیستم های حسی

در این قسمت تغییرات حاصل از سالمندی در سیستم های حسی موثر در حفظ تعادل، به طور جداگونه بررسی می شن :

2-2-9-1 تغییر درسیستم بینایی سالمندان

با افزایش سن، کاهش دقت بینایی (ناتوانی در دیدن روشن وسایل و برخورد با اونا)، کاهش حساسیت کنتراست[4] اشکال در دیدن اشیا یا سطوحی که کنتراست ضعیفی دارن، بخصوصدر زمینه های روش و نورانی)، کاهش یکی بودن[5] (ناتوانی در تمرکز روشن بر اشیا که بدون این دست اون دست کردن از هم قرار گرفته ان)، کاهش اندازه میدون بینایی (نبود توانایی تعیین موقعیت ها و اشیا دور و بر)، کاهش درک رنگها (نبود توانایی دریافت و فرق رنگ اشیا از محیط)، کاهش توانایی بهبودی پس از دیدن چراغهای بسیار پر نور، کاهش درک عمق (نبود توانایی قضاوت فاصله ها و رابطه بین اشیا در میدون بینایی) و دید شب، رخ می دهد(4).

با در نظر گرفتن اینکه انقباض مردمک چشم سالمندان، اندازه نور ورودی رو به یه سوم فردی بیست ساله کاهش می دهد، واسه رسیدن به بیشترین حد بینایی، سالمندان نیازمند نور بیشتری هستن(4).کلا کاهش اطلاعات حس بینایی، به عنوان یکی از سه حس تامین کننده اطلاعات حسی لازم جهت بوجود اومدن و حفظ تعادل، تاثیر مستقیم بر چگونگی تعادل سالمندان داره(32،37).

 

2-2-9-2 تغییر در سیستم حس عمقی سالمندان

رفلکس های پوسچرال سیستم حس عمقی، ثبات پوسچرال حالت وایس تاده و راه رفتن رو حفظ می کنن. اطلاعات، در مورد تغییرات وابسته به سن سیستم حس عمقی، کمه.

طبق یافته های یه تحقیق، آستانه درک حس ارتعاش در ناحیه زانوها در افراد سن 70 تا 90 ساله افزایش می باید. علاوه بر این افراد سن و سال دار مورد مطالعه در تحقیق نامبرده قادر به درک تحریکات ارتعاشی در ناحیه مچ پا نبوده ان. نوروپاتی های[6] حسی و بیماریهای مثل اسپوندیلوز[7] ناحیه گردنی می تونن انتقال اطلاعات حسی موثر در کنترل تعادل رو تحت تاثیر بذارن(37). کاهش روشن حس ارتعاش، به خاص در اندام تحتانی در سنین بالای 50 سال گزارش شده. تغییر گردش خون، از بین رفتن سلامت و یکنواختی میلین[8] رشته های عصبی، کمبود ویتامین یا دیگر مشکلات مثل دیابت از دلیلای احتمالی حساب می شن(59).

مطلب مشابه :  تجدیدنظر در قوانین حمل بار رایان ایر

 

2-2-9-3 تغییر در سیستم وستیبولار سالمندان

کارکرد سیستم وستیبولار هم در سالمندان کاهش می یابد. با بالا رفتن سن تا 70 سالگی، یه فرد، حدود 40 درصد از سلول های مژک دار وستیبولار خود رو از دست می بدن(37).در افراد سن و سال دار به دلیل کاهش کارکرد در سیستم های حسی دیگه، جبران کاهش کارکرد سیستم وستیبولار به وسیله حس های دیگه امکان پذیر نیس و در حفظ تعادل و پوسچر، اختلالاتی بوجود می بیاره. سرگیجه که یکی از مشکلات مریضی وستیبولار و گوش داخلیه می تونه باعث نبود تعادل در افراد سن و سال دار شه. همین طور پروسه تخریب اتولیت ها باعث به وجود اومدن سرگیجه وضعیتی و موجب نبود تعادل به هنگام راه رفتن می شه(4).

[1]- Sometric

[2] – Proximal

[3] – Distal

[4] – Contrast Sensitivity

[5] – Accommodation

[6] – Neuropathy

[7] – Spondilose

[8] – Mielin

زمین خوردن و خطر افتادن در سالمندان

کاهش تعادل مثل عواملیه که با زمین خوردن افراد سن و سال دار رابطه مستقیم داره. تموم زمین خوردن ها به دلیل جابجایی مرکز ثقله که باعث نبود تعادلی می شه که اصلاح نمی شه(59).هم اینکه مشکلات زمین خوردن که بعد از افتادن سن و سال دار به وجود می آید مثل عواملیه که بیشتر سالمندان با اون روبه رو می شن (33،14) زمین خوردن تقریباً واسه 30 تا 47 درصد سالمندان دست کم یه بار در سال اتفاق می افتد و این در سالمندانی که در آسایشگاه زندگی می کنن به 50 درصد هم می رسد(29،38،64،84،85).یه سوم افراد بالای 65 سال در جهان و یه نفر از هر دو نفر سن و سال دار بالای 80 سال دست کم یه بار در سال زمین می خورند(80).

با در نظر گرفتن تکرار اتفاق، مشکلات همراه و هزینه های تحمیلی، زمین خوردن یکی از مهمترین مشکلات سالمندان به حساب می رود که با افزایش سن، به راه زیادی افزایش می یابد(18،20،57،90).و یه مشکل تهدید کننده سلامتی در سالمندانه که باعث تغییر کیفیت زندگی و بالا رفتن هزینه نگهداری اونا می شه(84).و مشکلات اون می تونه جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی باشه(18،57،72،85،90).از بعد جسمی زمین خوردن می تونه باعث جراحات بافت نرم، شکستگی، زخم بستر و در مواردی دهیدراناسیون (از دست دادن آب بدن)، و هیپوترمی (کاهش دمای بدن) که نیازمند اقدامات پزشکیه، شه(50،58).

70% پذیرش سالمندان بالای 75 سال در بخش اورژانس  آمریکا آمریکامربوط به زمین خوردنه و 40% بستری شدن این افراد در بیمارستانها به دلیل جراحات به وجود اومده توسط زمین خوردن می باشه. طول متوسط بستری شدن اونا 5/11 روز می باشه(77).زمین خوردن هم اینکه می تونه باعث شکستگی گردن، استخون ران، بازو، چهره ها و دنده ها و … شه(73). (43) شکستگی در سالمندان چیزی بیشتر از یه مشکل ارتوپدی بوده و در قلمرو پزشکی، توانبخشی، روانپزشکی، مددکاری اجتماعی و … قرار می گیرد. (46) درزمان سه سال 68% سالمندانی که به مرکز اورژانس کارولینای شمالی (یکی از ایالتهای آمریکا) مراجعه کرده ان به دلیل آسیبهای به وجود اومده توسط زمین خوردن بوده که 6/17 میلیون دلار هزینه بیمارستانی همراه با 15 روز بستری شدن در بیمارستان و بطور متوسط 9 روز در بخش مراقبتهای خاص (ICU) رو در بر داشته(65).

جراحات به وجود اومده توسط زمین خوردن دارای مشکلات شخصی، اجتماعی و اقتصادی و افزایش احتمال از دست دادن استقلال فرد می باشه(42).از دیگر مشکلات زمین خوردن مرگه، در بین سالمندان بالای 65 سال جراحات به وجود اومده توسط زمین خوردن مهمترین عامل مرگ اوناس(20).زمین خوردن فعالیت های فرد رو محدود می کنه که این کاهش فعالیت، کیفیت زندگی اون رو کاهش داده و باعث وابستگی و افزایش نیاز به آسایشگاههای سالمندان و افزایش هزینه های نگهداری می شه. نبود فعالیت هم اینکه باعث نبود آمادگی تعادلی فرد شده و این تو یه چرخه، ناتوانی فرد رو زیاد و کاهش اعتماد به نفس، افسردگی و کاهش انگیزه رو به دنبال داره(38،50،64،73). احساس عجز و ناتوانی و خواری به وجود اومده توسط بی تحرکی، وابستگی، تنها شدن، اضطراب، از بین رفتن استقلال فرد، احساس نیاز واسه مراقبت دائمی هم از دیگر یافته های ترس از زمین خوردنه(73،83).از طرف دیگه نصف از سالمندان که به دنبال جراحات به وجود اومده توسط زمین خوردن در بیمارستان بستری می شن پس از ترخیص روونه آسایشگاههای سالمندی می شن(64،77،90).و در هر دو گروه سالمندان ساکن جامعه و مراکز نگهداری پاره وقت، زمین خوردن باعث افزایش خطر انتقال به آسایشگاههای سالمندی می شه(57).

البته به نظر می رسد تعداد موارد گزارش شده به دلیل فراموشی، اکراه در گزارش زمین خوردن به دلیل ترس از دست دادن استقلال یا این تصور که لیز خوردن رو زمین خوردن حساب نمی کنن، کمتر از اندازه واقعیه (66). موضوع قابل توجه دیگه آنست که سالمندانی که دارای مشکلات تعادلی هستن ممکنه مراقبت بیشتری رو اعمال کرده و با محدود ساختن فعالیت هاشون احتمال زمین خوردن رو کم کنن(17).

مطلب مشابه :  گذشته بازیای المپیک؛ نماد قدرت و مردونگی

سالمندانی که زمین می خورند ً آدمایی زمین گیر و افرادیکه در آسایشگاههای سالمندان نگهداری می شن نیستن بلکه سالمندان فعالی هستن که با فعالیت هاشون خطر زمین خوردن رو به جون می خرند. (65) از اونجائیکه زمین خوردن می تونه کارکرد و استقلال فرد رو به خطر بندازه بنابر این شناسایی افراد در خطر مهم و اولین قدم در جلوگیری از مشکلات ناخواسته زمین خوردنه(15،48).پس از شناسایی سالمندان در خطر زمین خوردن می توان اونا رو به یه برنامه پیشگیری که شامل آموزش، تمرینات تعادلی، ورزش و اصلاح شرایط محیطی باشه معرفی کرده و از این راه از زمین خوردن و مشکلات زیاد اون در سالمندان مثل آسیبهای فیزیکی، روحی و روانی و مجبور هزینه های اقتصادی و زیانهای اجتماعی بر فرد، خونواده و جامعه جلوگیری کرد(1).

 

2-2-11 وسیله و روش اندازه گیری تعادل در سالمندان

دیدگاه سنتی که تا همین آخرای هم بر عقاید متخصصین علوم توانبخشی مسلط بود، زمین خوردن و کاهش تعادل و جنب و جوش بدنی سالمندان رو مشکلات همراه و دوری ناپذیر روند طبیعی سالمندی می دونست و به همین دلیل توجه پیشگیرانه ای به این مشکلات ارائه نمی گردید. با این حال این روزا متخصصین توجه بیشتری به آزمایش ناتوانی ها در سالمندان و اجرای روش های پیشگیری از زمین خوردن و کم تحرکی در این گروه سنی ارائه دارن، چون که نواقصی مثل کاهش قدرت عضلانی و دامنه حرکتی مفاصل، اختلافات تعادلی، مشکلات راه رفتن و ترس از جنب و جوش بدنی آزاد از مهمترین عوامل خطر آفرین واسه سلامت سالمندانه(43،82).اجرای موفق یه برنامه پیشگیری از زمین خوردن و کاهش جنب و جوش در سالمندان، نیازمند روشای آزمایش مناسب، دقیق و معتبر از نواقص جسمی تولید کننده اوناس. یعنی با  وجود نیاز روز افزون سالمندان به خدمات توانبخشی، خیلی از اونا فقط به خاطر این که عوامل خطر آفرین در اونا به وسیله روشای مناسب و معتبر شناسایی نمی شن، از دریافت اینجور خدماتی محروم می مونن.هم اینکه برنامه های تمرینی، تقویتی و آمادگی جسمی عمومی اگه شدت کافی نداشته یا نیازای اختصاصی هر سن و سال دار رو تامین نکنن، نمی تونن در کاهش ناتوانیش مفید ثمر باشن پس نیاز به طراحی و به کار گیری روشهای آزمایش استاندارد و قابل قبول با هدف شناسایی اختصاصی ابعاد جور واجور ناتتوانیای تعادلی تحرکی سالمندان بیشتر از قبل احساس میشه(3).

کتی برگ ، فیزیوتراپیست کانادایی و همکارانش در سال 1989 میلادی یه اندازه تعادل طراحی کردن. هدف طراحان ابتدایی این اندازه دشت کردن یه روش بی خطر، ساده، به آسونی قابل اجرا و تقریبا کامل واسه آزمایش سطح تواناییای تعادلی و جنب و جوش بدنی در سالمندان بود(19).اونا اعلام امیدواری کردن که این اندازه بتونه به خاطر آزمایش وضعیت تعادلی سن و سال دار، بررسی آثار پروسه مریضی بر تعادل و جواب سن و سال دار به انجام مداخلات درمانی یا پیشگیرانه به کار گیری بشه. یعنی کاربرد اساسی این اندازه آزمایش تعادل سن و سال دار در شرایط جور واجور وقتی، مریضی یا در راه برنامه توانبخشیه. طوری که هم در تحقیقات بالینی و پژوهشی غربالگری و هم به عنوان شاخصی واسه تعیین پیش آگهی سن و سال دار قابل به کار گیری باشه(51،82).

اندازه تعادل Berg یه مجموعه شامل 14 آزمون واسه کاربرد در افرادیه که دارای درجات جور واجور تعادل هستن. هر آزمون تو یه اندازه پنج نقطه ای نمره داده می شه. هر چی نمرات بالاتر بود، نشون دهنده درجه بالاتری از استقلال عملکردی در انجام وظایف مورد نظر و در نتیجه سطح بالاتری از تواناییای تعادلی در اون آزمون به خاص رو شامل می شه. بیشترین حد نمره کلی این اندازه 56ه.

این روش دو بعد اساسی از تعادل رو مورد آزمایش قرار می داد: یکی توانایی آزمودنی در حفظ وضعیتای استاتیک قائم، ایستا و نشسته، و دیگری توانایی در تولید سازگاریای مناسب در تعادل در بین حرکات ارادی. اندازه سختی انجام آزمونا با دستکاری عرض سطح تکیه، و تغییر در اطلاعات حسی، قابل تغییره. زمان انجام هر آزمون به عنوان شاخصی واسه آزمایش کارایی موافقت درزمان حرکات ارادی در نظر گرفته می شه(32).

آزمودنی طبق رفتارش در اجرای 14 آزمون عملکردی مربوط به تعادل و جنب و جوش نمره داده می شه( ضمیه شماره 2).

به خاطر انجام آزمونای اندازه تعادل Berg وسایل بسیار ساده و حداقلی لازمه، این آزمون در هر نقطه ای چه تو یه کلینیک و چه در محیط آزمایشگاه و یا در هر هر محل مناسب دیگری قابل اجراه. طبق تحقیقات انجام شده متوسط زمان لازم جهت تکمیل آزمونای این اندازه بسته به اندازه توانایی آزمودنیا بین 10 تا 20 دقیقه س که انجام این روش رو به عنوان یه روش بالینی مناسب توجیه پذیر می کنه. پس اندازه تعادلی Berg یه ملاک آزمایش تند، آسون، ارزون و آسون الوصول بوده و این مسئله رو میشه به عنوان امتیازات روشن اینجور روشی واسه بررسی سطح تواناییای عملکردی تعادلی و جنب و جوش جسمی سالمندان در نظر گرفت(32،51،63).