دانلود پایان نامه

 خزانه شاهی تخت جمشید و اسرار حیرت انگیز پنهاندر اون در مجموعه مقالات تخت جمشید، به شکل جداگونه بیان شده استخزانه شاهی بخشی از قسمت های جور واجور این یادگار پرشکوه باستانی ایرانه که به دستور داریوش ساخته و به دست خشایار شاه تکمیل شد.

مقاله های در رابطه:

  • نصرت الله امینی ؛ پاسدار بزرگ ترین اثر ملی ایران، تخت جمشید
  • تخت جمشید کجاس؟
  • تخت جمشید یا ارگ پارسه؛ بزرگ ترین بنای سنگی ایران

در طرف شرقی حرمسرا و جنوب کاخ صدستون، بقایای بنای بزرگی رو می یابیم که با دیواری ستبر محاصره و با خیابون های پهن از بناهای دور و برش جدا شده. این آثار، بازمانده گنجینه بزرگ تخت جمشیده که اسکندر اون رو دزدی کرد و به آتیش کشید. ریخت اصلی این بنا همیشه ثابت نبوده و از همون شروع کار در طرحش دست برده ان.

خزانه شاهی تخت جمشید

خزانه شاهی داریوش

تا اونجا که در این زمان محققان فهمیده ان، یکی از اولین بناهایی که روی صفه ساخته شد و انگار یه مدت هم از اون به عنوان ساختمانی اداری به کار گیری می کردن، خزانه اصلی داریوش بوده که در جنوب شرقی تخت جای داشته و چون دژی مستطیل شکل به طول ۱۲۰ و عرض ۶۰ متر با دیواری ستبر و خشتی و یه رشته سراهای سربازی محاط می شده. این بنا یه در داشت که در وسط دیوار غربی، نزدیک محل کتیبه های پی بنای داریوش باز می شد. نماهای خارجی دیواره های این بنا دارای فرورفتگی های منظمی مثل تاقچه های مضرس سه لبه ای بوده و وسط طاقچه ها رو با گودی پیکان شکلی منظم بودن. قسمت های بنا از طرف غرب به شرق به ترتیب شامل اتاق های کوچیک سربازان، سه تالار ۴ ستونه و یه اتاق ۲ ستونه، دو جفت تالار بزرگ که با راهرویی دراز از هم جدا می شدن (تالارهای شمالی هر یک ۳۶ ستون و دو تالار جنوبی هر یک ۲۴ ستون داشتن)، حیاطی بزرگ در ناحیه شرقی که به چند ایوون ستون دار محاط می شده و چند تالار متوسط ستون دار در طرف شرق می شدن. تموم ستون های این بنا از چوب ساخته و با پوشش گل و گچ رنگین پرداخته شده بود، اما پایین ستون ها همه از سنگ چهارگوشه یا گرد بوده.

خزانه شاهی تخت جمشید

پیشرفت خزانه شاهی داریوش

ساختمون خزانه اصلی واسه جا دادن گنج شاهی کوچیک بود، پس خزانه دومی ساختن که عبارت بود از همون خزانه اولی هم اینکه اضافاتی در شمال اون، شامل یه جفت تالار ۲۴ ستونه و یه تالار بسیار بزرگ ۹۹ ستونی (نه ردیف ۱۱ تایی) و حیاطی با چند تالار و ایوون و اتاقک. بدین گونه وسعت «خزانه اصلی» رو تقریبا دو برابر کردن و یه در دیگه در دیوار شمالی، نزدیک به گوشه شمال شرقی باز کردن. این مرحله دوم ساختمانی هم در زمان داریوش انجام قبول کرد.

خزانه شاهی تخت جمشید

اصلاحات خشایارشا بر خزانه شاهی تخت جمشید

بعدا خشایارشا قسمت غربی این بنای مرکب رو تراشید و برداشت تا جای اون قسمت اصلی بنایی رو بسازه که به حرمسرای خشیارشا معروفه. این تغییر شاید نقشه خود داریوش بوده که پسرش به انجام رسانیدهه، چون خشیارشا خود می گوید:

چیزی که رو بابام ساخت، من نگه داشتم. به جای بخش ورداشته شده، ساختمون مفصلی در شمال خزانه دومی شامل یه تالار بزرگ صد ستونی (بیست ردیف ۵ تایی) و چند پاسدارخانه برگرد اون برآوردند و بدین گونه بود که خزانه سومی، یعنی خزانه تخت جمشید، شکل گرفت که آثارش هنوز برجایه.

خزانه شاهی تخت جمشید

خزانه شاهی تخت جمشید

نقش برجسته مرمرین خزانه شاهی

در بین اشیای مهمی که در این گنج پنهانبود، یه جفت نقش برجسته روی سنگ مرمر نمای آبی تیره بود که بارعام شاهی رو نشون می داد. روی هر یک، خشیارشا رو بر تخت شاهی و عصا به دست، با تاج ساده استوانه ای نقش کرده بودن که پیش رویش یه جفت بخورسوز گذارده شده و یکی از بزرگان درباری در لباس مادی و با عصای حاجبی کمی کرنش کرده، دست به دهن آورده و گزارش خود رو عرضه می کنه. پشت سر ایشون نیزه داری با لباس پارسی و یه خادم با بخورسوز وایس تاده نشون داده شده.

مطلب مشابه :  2-13)بررسی تشکیل رفتارخادمانه به عنوان یه رفتار فردی در نظریهای رفتاری

خزانه شاهی تخت جمشید

پشت سر پادشاه، شاهزاده داریوش وایس تاده بود و تاج ولیعهدی بر سر داشت. بعد یه خواجه سالار درباری، هوله شاهی و اون وقت یه سپهبد در لباس مادی، کمون و ترکش و کمون دان و تبرزین پادشاه رو می بیاره؛ بعد از اونا دو سرباز دیگه وایس تاده بودن. این نقش ها رو از بین پلکان های آپادانا کنده و به خزانه آورده و به جایشون چند سرباز نقش کرده بودن. حدود شصت سال پیش، این تصاویر برجسته رو پیدا کردن و اون ها رو که بهتر مونده بود به
تهران آوردن و در موزه ملی ایران جای دادن، ولی همون نقش آسیب دیده ای هم که در تخت جمشید برجاست، مایه حیرت زدگی و ستایش بینندگانه.

الواح گلی خزانه و چگونگی پرداخت دستمزد به کارگران تخت جمشید

خزانه شاهی تخت جمشید

یکی از مهم ترین کشفیات اریک فردریش اشمیت (شرق شناس و پژوهشگر تخت جمشید) در تخت جمشید، پیدا کردن ۷۵۰ لوحه گلین مهرماننده که روی اونا مطالبی درباره کارگران، کارفرمایان، چگونگی و اندازه دستمزد کارگران ساختمانی تخت جمشید به خط و زبون عیلامی نوشته ان. ۶۵۵ عدد از الواح فقط تو یه اتاق بزرگ ۱۰ ستونی (دو ردیف ۵ تایی) در شمال شرقی کاخ ۹۹ ستونی به دست آمده. در کنار این لوح ها تیکه های منقوشی پیدا کردن که شمایل و اثر مهر کارفرمایان رو داره و به خاطر همین شاید برچسب اسناد خزانه بوده. همه عوامل مکشوف دلالت بر آتیش سوزی بسیار شدیدی در خزانه و به خاص این اتاق داره. الواح سالم و خوانای این مجموعه رو جرج کامرون خونده و منتشر کرده که بیشتر اونا به دوره اردشیر یکم تعلق داره.

خزانه شاهی تخت جمشید

هیچ کدوم از الواح گلی اسناد وقایع تاریخی نیستن، بلکه فقط درباره مخارجیه که در تخت جمشید هزینه شده. اندازه هر لوحه در حدود ۲ * ۴ * ۸ سانتی متره و بیشتر اونا برابر قانون دنباله نوشته شده ان:

خزانه شاهی تخت جمشید

به فلانی،

بهمون پسر فلان کس می گوید:

فلان قدر پول یا جنس،

به عنوان مزد فلان عدد کارگر { زن و بچه}،

به فلانی کارایی که کرده ان،

و فلان مدت کارشون زمان برده، بدین.

این لوحه رو فلان کس نوشت.

به تاریخ فلان ماه از فلان سال پادشاهی فلان شاه

خزانه شاهی تخت جمشید

در گوشه طرف چپ هر لوحه، اثر مهر کارفرمای مسئول دیده می شه که از صاحب منصبان خزانه بوده. یه سری های دیگه از لوحه ها، رسید یا فهرست دستمزده که برابر الگوی دنباله نوشته شده ان:

فلان مقدار حقوق

واسه فلان کارا به وسیله فلانی پرداخت شد به

فلان کس، که مسئول کارا بود و واسه کارگران پایین دستش، به مدت فلان روز (یا ماه) کار،

که به هر کدوم از کارگران در هر ماهی فلان قدر داده شه،

از پول یا از فلان اجناس،

به تاریخ فلان ماه از فلان سال {پادشاهی} فلان

و در آخر، مهر صاحب منصب خزانه پای لوحه خورده، اما اسمی از مستوفی برده نشده.

این الواح از نظر بیان وضع کارگران در تخت جمشید بسیار مهم ان.

اول اینکه چگونگی تقسیم کارا، ملی بودن کارگران و طبقه بندی اونا مشخص شده. دوم اینکه این الواح ثابت می کنه که هخامنشیان مردم رو به بیگاری نمی گرفته ان و هر فردی، چه مرد و چه بچه، رو که به کاری وا می داشتن، متناسب با زحمات اون و مساوی، به طور نقدی یا جنسی به ایشون مزد می پرداختن. گذشته از این، در این اسناد نشانی از کارگران و هنرمندان یونانی نمی یابیم که در تخت جمشید سکونت داشته و در ساختن کاخ ها سهمی داشته باشن؛ پس، فرضیه غربیانی که می می گن یونانیان در ساختن تخت جمشید همکاری و بلکه نظارت داشته ان، بی پایه س.

مطلب مشابه :  دیدگاه های جور واجور درباره تعهد سازمانی

خزانه شاهی تخت جمشید

شغل زنان و مردان در تخت جمشید

مسئله دیگری که از مطالعه این الواح روشن شده و حیرت زدگی آفریده، اینه که در اون زمان زنان و پسران رو هم به کار می گرفتن و کارای آسونی مثل پختن نون به اونا می سپردند. در مورد مردان اما، اسلحه سازی، زرگری، درودگری، پیکرتراشی، مسگری، مأموریت مالیاتی و چوپانی مثل پیشه هاییه که واسه اونا یاد کرده ان.

در گل نوشته های هخامنشی تخت جمشید به دو گروه از زنان برمی خوریم: یه گروه، بدنۀ اصلی جماعت زنان، شامل زنان و دختران شاغله. در کتیبه هایی که گندم و جو به عنوان دستمزد ثبت شده اسامی زنان، مردان، دختران و پسران آمده اما در کتیبه هایی که نوشیدنی به عنوان دستمزد گفته شده فقط به نام زنان و مردان برمی خوریم. از کار دقیق زنان و دختران اطلاعی نداریم. تعدادی از اونا دو عنوان دارن. شاید از این عنوان ها بشه برداشتی کرد. این دو عنوان ۱- پشه په و۲- هرّیئوپه. استادجناب دکتر ارفعی، مرحوم کامرون، به فکر بودن ه پشه په (پَش ها) از کلمۀ فارسی فسا ـ از شهرهای الان ایران ـ می آید ولی دکتر ارفعی زبون شناس باستانی ایران می گن که از فَشی بر می آید که اگه این طور باشه، به زنائی گفته می شده که مسؤولیت تهیۀ مواد دامی مثل لبنیات، شیر، ماست و… رو برعهده داشتن. این زنان شایدً به کار در آشپزخانه و تهیۀ غذا واسه گروه های کارگری اشتغال داشته ان.

طبق اسناد، در بعضی جاها این زنان ریاست گروه های کارگری رو برعهده داشته ان و حقوقشون کمی از مردان هم ردیفشان بیشتر بوده. از اونجا که کتیبه های مورد بررسی، پرونده های مالی و اسناد حسابرسی خزانه داری اون دورانه، نه کتیبه های شاهی که واسه گذاشتن اثری نوشته می شدن،  مشخصه که در پرداخت دستمزدها قوانین بخصوصی وجود داشته. مردها، به دلیل کار سخت و سنگین بدنی مثل استخراج سنگ از معدن، حمل و تراش سنگ ها و کار ساخت و س
از، دستمزد بیشتری نسبت به زنان دریافت می کردن؛ دستمزد زنائی که صاحب بچه می شدن با زنان دیگه فرقی نداشته ولی حقوق اونا بسته به دختر یا پسر بودن بچه هاشون متفاوت بوده.

واسه اینکه موضوع بهتر روشن شه، ترجمه آزاد یکی از این الواح عیلامی رو اینجا می بیاریم:

خزانه شاهی تخت جمشید

برد کامه {گنجور شاهی} می گوید:

به سکا، خزانه دار

سه کرشه و دو نیم شکل نقره

به هردکامه، درودگر مصری، که سر کرده ۱۰۰ کارگره بده، این

کارگران در پارسه {تخت جمشید} کار می کنن و مزد می گیرند.

و پایین نظر وهئوکه هستن.

اما به جای پول نقد، برابرش رو با جنس بده، به ترتیب پایین:

به جای سه شکل نقره یه گوسفند

این مبلغ برابر پنج ماهه، از سال سی و دوم پادشاهی داریوش،

یعنی به هر مردی تو یه ماه، شش شکل و نیم می رسد.

هیپیروکای منشی این سند رو گرفت و اون رو نوشت

و رسید رو از مردوخای گرفت.

در پایین متن، نقش مهر یه گمارده بلند پایه دولتی به چشم می خورد.

دیدگاهتان را بنویسید